Over ‘de wil’ van god/natuur’ bij Spinoza en Jan Knol

Met stijgende verbazing (tot zelfs verbijstering) las ik een interview met de emeritus predikant Jan Knol (Spinoza en Jan Knol). Het ging over Spinoza.

“God is alles en er is niets buiten hem…..En wat betreft de zin die het kan hebben: je kunt er gelukkig door worden. Omdat je gaat inzien dat niets voor niets gebeurt. Spinoza’s hoofdstelling luidt: ‘Uit de noodzaak van de goddelijke natuur volgen eindeloos veel dingen op eindeloos veel wijzen.’ Er is dan ook niets toevallig.
Alles is door de noodzaak van de Goddelijke Natuur bepaald om op een zekere manier te bestaan en te werken. Alles is perfect, waaronder Spinoza verstaat: het is zoals het is, en kan niet anders zijn.”

… “Bij hem bestaat er geen vrije wil, maar ook geen zonde of schuld.”

Dit lijkt toch verdacht veel op zondag 10 en op de houding binnen de Islam ‘Allah ’s wil’? Hier verdwijnen m.i. passie, strijd verzet en verantwoordelijkheid. Predestinatie..? Alsof de schepping al af zou zijn.. En dat we ‘geen wil’ zouden hebben daar zijn we nog maar net over in gesprek n.a.v. toch wel wat kort door de bocht uitspraken van een enkele herzenonderzoeker(zie o.a. Damasio recent in Trouw: “Het is idioot om te beweren dat wij geen vrije  wil zouden hebben.” Damasio).

Alsof we weer helemaal opnieuw beginnen met deze discussie… ‘god wil het / de wet van noodzakelijkheid / god = lot’ Een ‘naar binnen geklapte’ immanentie zou ik dit noemen. Een half jaar geleden werd er ook al verslag gedaan van een cursus over Spinoza met dezelfde strekking, door Wilfred van de Poll Spinoza is heel praktisch.

Dit is absoluut niet mijn spiritualiteit. Dit godsbeeld beroofd mij van mijn vrijheid en volwassenheid. Ik wil verantwoordelijk zijn en er toe doen met mijn handelen. Ik ga hier geen discussie aan over Spinoza; ik heb geen recht van spreken hierover. Mijn broer Jan was een liefhebber van hem en las hem tot op zijn sterfbed. De brieven van hem lagen op zijn nachtkastje.

Maar mijn zorg is vooral de onderlinge verhouding tussen ons als menselijk persoon en het ‘goddelijke’ of dat nu God of zijn wordt genoemd. Ik ben op zoek naar een spiritualiteit waarin wij recht overeind worden gezet zonder ons te overvragen. En dan kom ik terug bij o.a. Ingnace Verhack en dit interview inspireert mij niet om het bij Spinoza te zoek… En natuurlijk mijn andere denkers.

De vraag blijft liggen wat hiervan de dynamiek is; hoe kan het dat mensen een oud godsbeeld kwijt raken en er dit voor terugkrijgen: immanente predestinatie …?

Over de dood (2)

Wie kent de dag van morgen?
De dood komt lang verwacht.      (Huub Oosterhuis)

In een column van Wim Boevink (boeit altijd) in Trouw van gisteren over de hoop op een goede dood (kopie) waren de cijfers over percentages van een acute dood (43%) en de dood na een chronische ziekte (57%) voor mij een verrassing. Bijna de helft sterft dus plotseling. Geen afscheid e.d…. De anderen sterven na een chronische ziekte, soms ontluisterend en met lang niet altijd goed bestreden pijn.

Waar het mij (59) hier om gaat is de onvermijdelijkheid van de dood; in een blikseminslag of langs een weg van lijden. Ik ben altijd aan de beurt. Ik merk dat ik mij irriteer aan de advertenties waarin gesproken wordt van een onverwachte dood. Ik voel mij dan geroepen tegen mijn omgeving te roepen dat zij dat nooit op mijn rouwadvertentie mogen zetten; integendeel: “Hij en wij wisten dat dit zou gebeuren; dus we kijken er niet van op”. Maar dan krijg ik de wind van voren…

Natuurlijk is de timing van de dood verbijsterend slecht: te vroeg / te laat / net nu ….. En zitten de achterblijvers met de krater/leegte/breuk; de gek makende pijn..

Maar wat ik hier bedoel te zeggen is dat we niet verbaasd of verrast kunnen zijn; je wist dit toch? Of hebben wij zitten slapen? Wat is de plaats van het ‘Memento mori’ in de moderne spiritualiteit? De realiteit van onze kwetsbaarheid  en onze onvermijdelijke dood. In het Boeddhisme kent men zelfs het mediteren naast een lijk om zich de eigen vergankelijkheid te realiseren.. (deel 1)

En ja, dat dringt vaak tot mij door; ik zal er niet meer zijn. Net zoals mijn ouders, drie broers en anderen er niet meer zijn. Dan denk ik aan mijn vader die, net zo oud als ik nu, met pensioen ging… En nu al meer dan tien jaar onder de grond ligt.. En dat lot wacht mij, morgen of wie weet vanmiddag nog… (… op mijn fiets moest ik vol in remmen….)

Heb ik dan geen verwachting voor over die grens? Dat is een heel ander verhaal.

Gisteren is een internationale student van onze school overleden na een zeer ernstig auto-ongeluk een week geleden;

Zsolt Nemesvári 19 April 1985 – 15 November 2011

Bob Dylan en Harry Kuitert: afgeserveerd….

Afgelopen weken stond er in Trouw een artikel, naar aanleiding van een nieuw boek van Harry Kuitert, waarin een paar jonge theologen Kuitert toch wel als passé neerzetten (Jonge theologen). Kort daarop een artikel n.a.v. de laatste tour van Bod Dylan; dat hij er maar beter mee kon ophouden (Bob Dylan). Het had voor mij wel iets pijnlijks; twee oude mannen, maar ook grote geesten uit de jaren zestig en zeventig. En Dylan maakt nog steeds meesterlijke platen.. Kunnen ze wel tegen die oude mannen? Hebben ze dan geen respect voor wat ze hebben gedaan?

Ja wat hebben ze gedaan… Wat hebben wij in die tijd gedaan. Dylan rekende af, en wij met hem, met alle gezag van boven en Kuitert met alle spreken van Boven. Oud is fout.

The line it is drawn
The curse it is cast
The slow one now
Will later be fast
As the present now
Will later be past
The order is rapidly fadin’
And the first one now will later be last
For the times they are a-changin’

Met heel het establishment werd de vloer aangeveegd. En… ik deed daarin mee. Lang haar, demonstratie en mijn vader was natuurlijk helemaal… Hij was in Rijssen het hoofd van de ‘christelijke school met den bijbel’ en ik hing het affiche op mijn slaapkamerraam aan de wegkant: ‘Stem Louter Kabouter’. Nog wel net zo dat de hand in de broek niet zichtbaar was.. En ik publiceerde samen met vriend/buurjongen een brief in plaatselijk ‘sufferdje’ waarin we Rijssen tot Kabouterstad omdoopten. Jeugdzonden; zeker.

Maar is het gemak waarmee deze oude mannen nu worden weggezet dan toch niet een beetje een koekje van eigen deeg? Of beter gezegd; moet niet iedere nieuwe generatie zich distantiëren van de vorige zoals mijn vader dat deed met zijn voorouders in Genemuiden en in de Gereformeerde Gemeente? Ik met hem. En zij dus nu met ons?

Over God iets zinnigs zeggen..; Ignace Verhack

Kan dat nog? In ieder geval vond ik dit een zeer boeiend boek. Ik kende hem niet..Laat ik beginnen met een veelzeggend citaat:

Voor de kerken is het van essentieel belang hun eigen spreken over God aansluiting te doen vinden bij de manier waarop mensen van vandaag in zichzelf de toegang tot het spirituele kunnen vinden. Men zal de zin van de godsvraag opnieuw moeten verankeren in denkwijzen waarin de hedendaags mens zich intellectueel kan herkennen. 53 e.v.

Is dit nieuw(s); nee.. Maar het zal wel steeds weer opnieuw moeten gebeuren. Wat betekent dat het spreken over God, mens en wereld steeds weer opnieuw ‘bij de tijd/intimiteit’ moeten worden gebracht. Zo rekent hij in dit boek in het eerste deel (bij deel 1grondig af met het theïstisch godsbeeld(god boven/buiten ons). Hij wil de moderne mens in zijn verlangen en zoektocht naar authentieke spiritualiteit werkelijk serieus nemen. Al deze woorden als God, mens, wereld, verlossing en openbaring moeten weer levende woorden worden; in taal en beelden die inspireren. Veel van wat we doen in christelijke spiritualiteit is zo verschrikkelijk wereldvreemd… Zo ook deze site ben ik bang… Het boek doet in ieder geval een heel serieuze poging vanuit ‘filosofisch’ perspectief… Het doordenkt het verleden en doet een poging voor de toekomst.Maar blijft daarbij heel dicht bij onszelf. Bij mij raakte hij voortdurend snaren!

Deel II (bij deel 2) in het boek is een diep filosofische /fenomenologische verhandeling over de structuur en dynamiek van de immanente transcendentie van ons ‘zijn<>zijnde’ a.d.h.v. o.a. het denken van Heidegger en Derrida. Ik worstel mij er doorheen omdat het mij boeit; maar of ik het begrijp? Omdat ik de Godsgeboorte preken van Eckhart tegelijkertijd lees lijkt het alsof ze beiden dezelfde lucht hebben ingeademd; het gevoel is heel wijds, ruim en vervuld van een dynamische volheid: zijn.

In deel III (bij deel 3) ontwikkelt hij, als ik hem goed begrijp, op basis van het ‘ontologische/filosofische’ deel II een nieuwe ervaarbare en , in mijn ogen en oren, geloofwaardige theo-logie. Niet een God die van ‘boven’ naar ‘beneden’  beweegt of van ‘buiten’  naar ‘binnen’ maar veeleer een God die in de verbinding van de intieme dialoog gevonden wordt als beweging naar het ‘volle leven’ en een toekomst. Uit, in en …., toen kwam voor mij de echte verassing, niet tot Hem…. Maar uit en in die overvloedige geschonken volheid van ons/mijn er mogen zijn een uitnodiging om er ook weer te zijn voor de ander en de toekomst. Een gegeven en mogen zijn wordt zo tot een een barend en schenkend ‘er ook weer voluit moge zijn’ van de ander. God is dus niet de vervulling van mijn zijn maar de overvloedig bron van en tot zijn… Dat is eeuwig leven. Het is tijden geleden dat ik zoveel gestreept en aangekruist heb, waarbij ik maar zeer weinig van wat hij schrijft begrijp. Voor mij brak hij vooral iets open naar de toekomst! Niet de blik naar boven maar naar deze wereld waarin wij voluit mogen zijn; voor en met de ander. Dat is eeuwig zijn / overvloedig zijn / geven. Eeuwige Godsgeboorte.

Zijn ‘fílosofische’ resultaat van ‘God’ heeft veel weg van ‘een wind in de zeilen’, een royale bevesting om rechtop en voluit te gaan en mee te werken aan de realisering van een gegarandeerde toekomst!

Na contact met de schrijver heeft hij mij de drie toelichtingen bij deel I/II/III doen toekomen.

En wat is dan het verschil is met het vorige boek? Het is er maar hoe en wat? Het volgende boek licht al klaar:

9789043519625.260.380.fit

Inmiddels(2020) heeft Ignace Verhack er al weer twee boeken aan toegevoegd: Een weg naar God voor deze tijd (2016) en Gegevenheid (2019)

imageimage

Lijden, eten, God…Geneen Roth en Asha

A lot of us use food as a drug—to hide from our feelings, to anesthetize ourselves, to escape. (Oprah Winfrey interviews Geneen Roth)

Een hype in de VS; nu nog in Nederland. De nieuwe Sonja Bakker voor de ziel? Ik kwam haar aankondiging tegen in Trouw (Geneen Roth) en dat wekte mijn interesse. Uiteraard ook omdat God in de titel wordt genoemd. Haar eerste hoofdstuk gaat zelfs over haar God(Geneen Roth over God). Ging op onderzoek en vond ‘hits’ op Google (385.000). De cynicus in mij kondigde het volgende boek over ‘geld’ al aan (en zowaar het is er al!) en in de toekomst zal het gaan over het afkicken van roem, shoppen en natuurlijk komt er een boek over drank…. Maar doe ik daarmee recht aan haar en de kopers?

Want ongelooflijk veel mensen worstelen met hun ‘zucht’ naar …. en hebben te dealen met hun onvervulde verlangens en terugkomende angsten. En ik schaar mijzelf daar zeker ook onder! We hebben een ‘tochtig’ hart… ‘Er is lijden’; is de eerste wijsheid van de Boeddha. ” Mensen sterven en zijn ongelukkig” stond er op een muur in Londen(uiteraard in het Engels ha ha). Wij kunnen, zo lijkt het, niet zonder grond onder onze voeten of een perspectief en daarom gaan we zoeken. Om de pijn en de wanhoop uit te bannen of om plezier en geluk te vinden.

En toen kwam Asha; de nieuwe columniste in Trouw die wetenschappelijke pretenties mag doorprikken. Zij reageerde een week later op dit bericht. Leuk hoe ze allerlei verborgen of expliciete beweringen rondom eten en emoties probeert te ‘ontmaskeren'(Trouw Asha). Echt leuk; een krant waar de ene week dit in leest en de andere week dat. Daar houd ik van. Maar ze vergeet volgens mij een ding. Er is en blijft ‘lijden’ en mensen willen daar verlost van worden. Verdriet, pijn onlustgevoelens en verlangens naar… Met statistische gegevens verlos je mensen daar niet van… Oké wel van charlatans met oneigenlijke argumenten en valse beloften. Maar de mensen blijven vragen en zoeken. Er is en blijft vraag naar ‘Over-Levenskunst’. Verlossing blijft gezocht. En daar kan de empirische wetenschap niet zoveel mee? Dan zullen we toch ons licht moeten opsteken bij de menswetenschappen. En nog steeds is daarbij de rol van religie (en filosofie), ondanks allerlei discussies, niet uitgespeeld. We dachten geseculariseerd te zijn….

Een mooi voorbeeld van het gebruik van een christelijk verhaal rond deze problematiek van existentieel verlangen en haar dwaalwegen is een preek van Henri Nouwen. Hij heeft de ‘verzoekingen/valkuilen’ in ons eigen leven samengevat. Hij zegt: wij mensen ontlenen onze identiteit aan wat we doen, wat anderen van ons zeggen en wat we hebben… En dat terwijl we mogen weten dat we geliefde kinderen van God zijn. De gewaarwording van dat zijn daar het voor een groot deel in spiritualiteit om. Maar wij hangen onze dagelijkse identiteit / welbevinden op aan: Geld / Eten / Aanzien&Eer /Macht&succes / Drank / Vrienden&relatie. Dat wordt een emotionele flipperkast van omhoog en omlaag en van links naar rechts. Zonder enige zekerheid op het goede verloop en afloop. Onze identiteit ligt in het geliefd kind zijn van God, zelfs al van voor de geboorte. Onze diepe identiteit is niet afhankelijk van chips, wijn, drugs, baan, geld, gezondheid, relaties, boeken en succes. Ik heb tot nu het verhaal van Henri Nouwen gevolgd maar voor mij blijft het geen simpele vraag met een simpele oplossing: ik, God, mijn verlangens(craving/hartstochtelijk en wanhopig zoeken..) en mijn leven…

Het lijden van de mensen is dus heel reëel en, haar poging om daar op te reageren, absoluut zinvol. En soms zelfs leuk. Maar ook Geneen Roth wekt bij mij te veel de indruk dat het iets is als een knop om…? In plaats van een levenslang gevecht om onze ware identiteit steeds weer te heroveren op onze illusies. Vooral ook omdat onze cultuur ons dat steeds voor ogen houdt (Idols e.d./IPad). (Als je makkelijk Engels leest kost het boekje nog geen 7 euro)

Een klassieker (binnen de christelijke traditie) in het omgaan met emoties, begeerten en verzoekingen vanuit de inzichten van een woestijnvader is natuurlijk het boekje van Anselm Grun. Maar ook binnen de Boeddhistische traditie is daar prachtig over geschreven door Thich Nhat Hanh. En tenslotte pogen de schrijvers over mindfulnes ook een weg te bieden in het omgaan met emoties. Dat ze daarbij dan toch weer ‘geluk’ of ‘controle’ in het vooruitzicht stellen irriteert me dan weer…. Zelfs Henri Nouwen bleef zijn leven lang ‘ook’ ongelukkig. Toch maar ‘Desolation the place to be’?

Een prachtige uitzondering en inderdaad must in dit verband is Pema Chodron.

Spiritest

De Spiritest van Trouw gedaan. ‘Beetje spritueel’ ben ik..

Beetje spiritueel
Buitengewone claims, onorthodoxe methoden en omstreden theorieën neemt u kritisch onder de loep. U staat stevig met beide benen op de grond. Toch overvalt u wel eens het gevoel dat er ‘meer’ is in het leven. Bijvoorbeeld bij geboorte, ziekte en dood. Liever praat u dan met familie en vrienden over de zin van het leven dan dat u een wierookstokje aansteekt bij uw huisaltaar – want die heeft u niet. Ook een jaarlijkse meditatieretraite is voor u een aantal stappen te ver op het spirituele pad. U bent een schipperende spiritueel.

Op het meeste hiervan ben ik best wel trots… Vooral dat ‘schipperen’ vind ik heel leuk. Omdat ik niet vertrouw op mijn intuïtie of op mijn gevoel alleen en God nog nooit ‘ervaren’ heb en niet in wonderen geloof(althans niet op de manier van de vraag?) ben ik het maar een ‘beetje’? Eigenlijk vind ik dat nog teveel. En of er ‘meer’ was bij mijn geboorte kan ik me niet herinneren.. Wie weet bij mijn dood?

Ik verlang eigenlijk wel naar een nieuwe reformatie waarin de zaken weer eens flink op de kop worden gezet over geloof en ongeloof; spiritueel of niet spiritueel. Er wordt zo verschrikkelijk snel in oude of nieuwe ‘sjablonen’ gesproken dat we elk gevoel voor geheim en nuance lijken te zijn kwijtgeraakt. Maar goed, ik schipper lekker door… En o ja; ik heb wel een ‘huisaltaar’.

Ik heb zojuist een brief van Thomas Merton aan een ‘ongelovige’ vertaald…. 1966 Een verademing… Thomas Merton’s Brief over ongeloof

Geloven op internet…

Nu ik zelf actief ben geworden op internet kom ik allerlei blogs en initiatieven tegen. Ik herinner me de site van Boele Ytsma ‘Zoekend Geloven’ (heeft weer nieuw Blog) en recent kwam ik ‘DeZevendeRegel‘ tegen. De eerste had veel volgers en de laatste lijkt zelfs een beweging op gang te willen brengen. Een paar gedachten, waarvan ik me bewust ben dat ze zich ook ‘tegen mij’ kunnen keren.

Laat ik in de eerste plaats zeggen dat deze wijzen van geloven en de eventuele spirituele impact daarvan mij mateloos boeit. Ik ben zelf van de tijd van de Basisbeweging waarin we zelf diensten gingen organiseren en ik ben betrokken geweest bij de oprichting van een retraitecentrum (De Spil). Ik houd ervan nieuwe dingen/vormen ‘mee te maken’. Wat doet zoiets als dit(internet/website) met jezelf en wat met anderen? Is dit een vorm van geestelijk gesprek of is het niet meer dan een monoloog..? Voor mij zijn er geen foute middelen (internet / tv e.d.); maar toch.. Ik wil wel kritisch blijven.

Wat mij echter irriteert is dat sommige van die sites nauwelijks ‘een gezicht’  hebben van de mensen(en) die er achter zitten. Het kost me soms moeite om er achter te komen wie de persoon/mens is die dit schrijft en maakt. Blijkbaar heb ik de behoefte om te weten wie dit zegt en wat zijn/haar achtergrond is. En, wat is zijn of haar bedoeling. Ik wil blijkbaar iets van zijn/haar leven zien. Zelf doe ik dat expliciet omdat ik geloof dat God in ons leven/verhaal ‘geschreven’ staat(Thomas Merton). Daarom hecht ik aan authentieke verhalen en hou ik van autobiografieën. Maar goed, is die ‘anonimiteit’ voor zowel de schrijver als de lezer juist een middel? De schrijver van ‘De wolk van niet-weten‘ was anoniem. En hoeveel ego is deze weblog van mij?

Klaas Hendrikse Wildplasser tegen de kerk?

De hele dag zit mij het artikel in Trouw van Klaas Hendrikse dwars. Niet wat hij schrijft; daar is niet veel nieuws of opzienbarends in te bespeuren. Wat mij dwars zit is de toon. Dit soort azijn pissen over het bedrijf waar je werkt daar houd ik niet van. Hij schopt de meester tegen de schenen in de hoop dat ze hem de klas uit sturen… Eigenlijk zouden ze hem voor straf gewoon in de klas moeten houden en er om glimlachen en overgaan tot de werkelijke orde van de dag. Het zal wel zij vorm van marketing zijn maar ik wordt er erg sjacherijnig van…  Als ik baas was en iemand in mijn onderneming zo zo over ons bedrijf spreken zou ik hem toch ernstig aanspreken en vragen of hij zelf niet liever zou gaan? Elders is het veel leuker… Ik mis bij dit soort ‘mannetjes’ denk ik de humor. Een wild plasser; dat is het.

Zie ook Bert Altena (geen familie!) en deze opmerking van Paul van Tongeren in Trouw van 26 okt: “Hoed je voor mensen die beweren dat ze de geschiedenis ontmaskerd hebben. Onze tijd houdt van reducties. ‘Verzetshelden zijn eigenlijk misdadigers’. ‘De geniale kunstenaar is in feite maar een profiteur en een manipulator’. Zo creëren degenen die zeggen dat ze mythes doorprikken zelf nieuwe mythes.”

Nee geef mij dan maar deze prachtige brief van Thomas Merton over ‘ongeloof’; alleen al de toon is een zalf op vele wonden. Ik heb een eigen vertaling gemaakt:Thomas Merton’s Brief over ongeloof.

Been there .. Seen it … Mark Knopfler en Bob Dylan

Met mijn zeer goed vriend en zwager naar het concert van Bob Dylan en Mark Knopfler in Rotterdam geweest. Of was het achteraf gezien omgekeerd. Mark(de set en alle nummers te horen) begon en het publiek was zeer welwillend! Vanaf het begin overtrof hij en zijn band mijn verwachtingen. Een groep mensen die heel mooie muziek aan het maken waren en met veel plezier! Mengeling van blues, country and een vleugje Keltisch zo nu en dan.

Twee prachtige nummers: Song for Sonny Listen en Sailing to Philadelphia

En toen Dylan… Vanaf het begin in up! tempo. Rocky en hard… En de man himself absoluut gemotiveerd.. Maar mooi als Knopfler kon ik het maar niet vinden op twee nummers na: Workingman’s Blues#2(muzikaal sterk) en Ballad Of A Thin Man(beklemmend). In de mix was Dylan vaak net iets te hard en Charlie Sexton net iets te zacht. Ik herken me in de bespreking van het concert in Antwerpen… Bij ‘It Aint Me Babe’ was het leuk om hem weer eens op gitaar te horen en te zien. Indrukwekkend was het allemaal natuurlijk wel. Een zware zweetlucht van opwinding hing om mij heen…. Zelf dankbaar. Maar geef mij maar de band uit de tijd van Larry; muzikaal en rockend! Zie veel uitgebreider: bobdylaninnederland.

Doet hij de volgende dag in Luxemburg wel drie nummers samen met Mark!!!! Hij begint er zelfs later een gewoonte van te maken: Mannheim 5 nummers samen.

Inmiddels op Expecting Rain een uitstekende live opname (je moet je wel inloggen=gratis) onder ‘Discussions > Rare Dylan Recordings’. De verhoudingen klinken daarop beter dan wat ik hoorde op de vloer… Inmiddels bestaan daar ook video opnames van..; niet altijd even goed van kwaliteit.

En het laatste optreden in Europa op 21 november in Londen toch nog samen zingend: Prachtig duet!

‘Rouwen om een verloren god’

Ik heriner mij een zeer pijnlijke scène op tv, uit de VPRO documentaire ‘Dying/1992’, waarin mensen gefilmd werden die geconfronteerd werden met kanker en sterven. In dit citaat ging het om een echtpaar waarin de vrouw inmiddels ernstig ziek was en niet veel meer kon.

man wanhopig boos: ‘Where is the sweet little girl I married to?’
vrouw bits: ‘The sweet little girl got cancer, you know…’

Een  aangrijpend voorbeeld van een volledige onmacht(voorlopig?) om zich te verhouden in/tot een volledig/radicaal nieuwe situatie.. De woestijn..

Aan deze herinnering moest ik denken n.a.v. een paar terloopse gesprekjes waarin mensen mij bekenden dat ze niets meer konden met de god van hun verleden. Toen ik tegen een van hen zei dat het was alsof je je vader had verloren begon hij spontaan te huilen..(ik weet natuurlijk niet welke snaar dit raakte). Bij allen was er sprake van een gemis; een rouw om een verloren god. Het maakt daarbij niet uit of die god nu evangelisch, gereformeerd of gereformeerde gemeente was. Ja, soms waren ze ook blij, maar toch….

Blijkbaar is de god van ons verleden geen garantie voor de toekomst! Volgens mij komt het omdat ze geen van allen de weg van ‘on-weten‘ (Eckhart e.d.) van huis uit hadden meegekregen. De god die hen verteld was dat/die was ‘het’. Bullshit; daarmee reduceer je God tot jouw beeld/club/tijd/plaats… Wij weten niet zoveel… ‘Ho even’, zal iemand zeggen, ‘maar dat is toch de Vader van Jezus; die ons Hem geopenbaard heeft..?!’. Maar dan weet ik nog niks… Alleen maar dat, wat ik aan ‘beelden’ heb meegekregen uit mijn gezin, kerk, Nederland en mijn tijd. Dus..?

Beeldenstorm; God, elke dag nieuw en ongeweten.. Soms ben ik daar niet rouwig om…

‘En zo is jouw onweten niet een gebrek, maar juist je opperste volmaaktheid, en jouw lijdelijk ondergaan is zo je hoogste werk. En zo, op die manier, moet je afzien van al je bezigheden en al je vermogens tot zwijgen brengen, wil je werkelijk die geboorte in je ervaren. Wil je de geboren koning vinden , dan moet je al het andere dat je kunt vinden voorbijlopen en achter je werpen.’ (Kerstpreek Eckhart, 39)