Alles over liefde; Lisa Appignanesi en Jean-Pierre van de Ven

Vandaag zag ik de VPRO met een interview met haar over haar boek. Dat was gelijk zeer boeiend. Liefde, wat dat dan ook moge zijn, wie is daar niet mee bezig. Bijna net zoals met ‘God’? Ze staan beide voor de meest wezenlijke zaken van het leven? Het lijden en de dood natuurlijk niet te vergeten. Ik ben wat gaan zwerven over internet en kwam een paar prachtige recensies en een schitterend (=beter) interview in zes delen tegen (plaatje rechts ‘Cobra’ aan klikken). Het laatste hoofdstuk gaat over vriendschap; de essentie van alles? Alleen is het boek zo dik dat het bij mij de liefde tot lezen niet opwekt; alleen tot het kopen.

Een tweede boek kwam ik gisteren (19 november) tegen van Jean-Pierre van de Ven. Hij is relatietherapeut en komt m.i. tot vergelijkbare conclusies: vriendschap is essentieel (Geluk in de liefde).

Of ik deze boeken nog ga aanschaffen? Ik ben 59 en heb een ‘more than good enough’ huwelijk. Na 33 jaar hebben we een redelijke modus vivendi gevonden (Stockholmsyndroom?). Het boek wat mij/ons daarbij het meest heeft geholpen is de klassieker van Alfons Vansteenwegen.

Lijden, eten, God…Geneen Roth en Asha

A lot of us use food as a drug—to hide from our feelings, to anesthetize ourselves, to escape. (Oprah Winfrey interviews Geneen Roth)

Een hype in de VS; nu nog in Nederland. De nieuwe Sonja Bakker voor de ziel? Ik kwam haar aankondiging tegen in Trouw (Geneen Roth) en dat wekte mijn interesse. Uiteraard ook omdat God in de titel wordt genoemd. Haar eerste hoofdstuk gaat zelfs over haar God(Geneen Roth over God). Ging op onderzoek en vond ‘hits’ op Google (385.000). De cynicus in mij kondigde het volgende boek over ‘geld’ al aan (en zowaar het is er al!) en in de toekomst zal het gaan over het afkicken van roem, shoppen en natuurlijk komt er een boek over drank…. Maar doe ik daarmee recht aan haar en de kopers?

Want ongelooflijk veel mensen worstelen met hun ‘zucht’ naar …. en hebben te dealen met hun onvervulde verlangens en terugkomende angsten. En ik schaar mijzelf daar zeker ook onder! We hebben een ‘tochtig’ hart… ‘Er is lijden’; is de eerste wijsheid van de Boeddha. ” Mensen sterven en zijn ongelukkig” stond er op een muur in Londen(uiteraard in het Engels ha ha). Wij kunnen, zo lijkt het, niet zonder grond onder onze voeten of een perspectief en daarom gaan we zoeken. Om de pijn en de wanhoop uit te bannen of om plezier en geluk te vinden.

En toen kwam Asha; de nieuwe columniste in Trouw die wetenschappelijke pretenties mag doorprikken. Zij reageerde een week later op dit bericht. Leuk hoe ze allerlei verborgen of expliciete beweringen rondom eten en emoties probeert te ‘ontmaskeren'(Trouw Asha). Echt leuk; een krant waar de ene week dit in leest en de andere week dat. Daar houd ik van. Maar ze vergeet volgens mij een ding. Er is en blijft ‘lijden’ en mensen willen daar verlost van worden. Verdriet, pijn onlustgevoelens en verlangens naar… Met statistische gegevens verlos je mensen daar niet van… Oké wel van charlatans met oneigenlijke argumenten en valse beloften. Maar de mensen blijven vragen en zoeken. Er is en blijft vraag naar ‘Over-Levenskunst’. Verlossing blijft gezocht. En daar kan de empirische wetenschap niet zoveel mee? Dan zullen we toch ons licht moeten opsteken bij de menswetenschappen. En nog steeds is daarbij de rol van religie (en filosofie), ondanks allerlei discussies, niet uitgespeeld. We dachten geseculariseerd te zijn….

Een mooi voorbeeld van het gebruik van een christelijk verhaal rond deze problematiek van existentieel verlangen en haar dwaalwegen is een preek van Henri Nouwen. Hij heeft de ‘verzoekingen/valkuilen’ in ons eigen leven samengevat. Hij zegt: wij mensen ontlenen onze identiteit aan wat we doen, wat anderen van ons zeggen en wat we hebben… En dat terwijl we mogen weten dat we geliefde kinderen van God zijn. De gewaarwording van dat zijn daar het voor een groot deel in spiritualiteit om. Maar wij hangen onze dagelijkse identiteit / welbevinden op aan: Geld / Eten / Aanzien&Eer /Macht&succes / Drank / Vrienden&relatie. Dat wordt een emotionele flipperkast van omhoog en omlaag en van links naar rechts. Zonder enige zekerheid op het goede verloop en afloop. Onze identiteit ligt in het geliefd kind zijn van God, zelfs al van voor de geboorte. Onze diepe identiteit is niet afhankelijk van chips, wijn, drugs, baan, geld, gezondheid, relaties, boeken en succes. Ik heb tot nu het verhaal van Henri Nouwen gevolgd maar voor mij blijft het geen simpele vraag met een simpele oplossing: ik, God, mijn verlangens(craving/hartstochtelijk en wanhopig zoeken..) en mijn leven…

Het lijden van de mensen is dus heel reëel en, haar poging om daar op te reageren, absoluut zinvol. En soms zelfs leuk. Maar ook Geneen Roth wekt bij mij te veel de indruk dat het iets is als een knop om…? In plaats van een levenslang gevecht om onze ware identiteit steeds weer te heroveren op onze illusies. Vooral ook omdat onze cultuur ons dat steeds voor ogen houdt (Idols e.d./IPad). (Als je makkelijk Engels leest kost het boekje nog geen 7 euro)

Een klassieker (binnen de christelijke traditie) in het omgaan met emoties, begeerten en verzoekingen vanuit de inzichten van een woestijnvader is natuurlijk het boekje van Anselm Grun. Maar ook binnen de Boeddhistische traditie is daar prachtig over geschreven door Thich Nhat Hanh. En tenslotte pogen de schrijvers over mindfulnes ook een weg te bieden in het omgaan met emoties. Dat ze daarbij dan toch weer ‘geluk’ of ‘controle’ in het vooruitzicht stellen irriteert me dan weer…. Zelfs Henri Nouwen bleef zijn leven lang ‘ook’ ongelukkig. Toch maar ‘Desolation the place to be’?

Een prachtige uitzondering en inderdaad must in dit verband is Pema Chodron.

Stilte. Jan Oegema en Sara Maitland

Een prachtig artikel van Jan Oegema (Hoe anders is mijn stilte) in Trouw(toch wel echt ‘mijn’ krant) over stilte. Uitermate boeiend in zijn stellingname. Een innerlijk gesprek over zijn ervaringen met stilte, de trends in Nederland en zijn conclusies. Binnenkort komt een boek van hem hierover uit. Een voor mij provocerende stellingname was de conclusie dat stilte geen middel is maar doel. Hij ontleende dat aan het meer dan prachtige boek van Sara Maitland ‘Stilte als antwoord’ (Hoeveel stilte kun je aan). Als hij zelfs haar ‘God is stilte’ in de mond legt haak ik af. Ik kan die stelling in haar laatste hoofdstukken niet vinden. Haar benadering is veel fijnzinniger; stilte is middel en doel. En ze is in haar onderzoek naar stilte nog nooit ‘een stille hemel'(306) tegengekomen. Maar zij komt wel tot boeiende conclusies.

Zij ontdekt een stilte die je ‘ik afbreekt’; kenosis(206 e.v.,271), maar ook een stilte die je helpt ‘je eigen verhaal te vinden’ (260,271,279). Loslaten en vinden dus. Beiden hebben bij haar bestaansrecht. Zoals muziek niet kan bestaan zonder stilte maar omgekeerd is ook waar. Vanaf pag. 298 geeft ze een sublieme opsomming van wat ze gevonden heeft. En een soort conclusie?

Soms denk ik dat de stilte is als een Zwart Gat:.. Alles wat binnen dat bereik komt …. welk object dan ook-zelfs het menselijk ego- uitrekken,verwringen,verdraaien en samentrekken terwijl het naar het centrum wordt getrokken,… en … misschien overgaan… in God’ (Sara Maitland; 309)

(maar of ze daarmee zegt dat God stilte is…?)

Natuurlijk ga ik zijn boek kopen.. Ik wil in gesprek blijven over en met de stilte en me steeds weer laten verrassen. Want ik denk dat juist in dat heen en weer tussen onweten en het woorden vinden ik mij in het Godsgebeuren bevind. Ook in de verwoording van Jan vind ik mijn ‘richting’.

Een mooi voorbeeld van het vinden van je levensverhaal in de stilte is het boekje van  Bieke Vandekerkhove ‘De smaak van stilte’. Een existentieel verhaal van afbraak(ernstige handicap) en vinding van haar ‘zelf’ langs de weg van de confrontatie met haar gebroken levensverhaal in de stilte..

Tenslotte, in dit verband, een nieuw boek wat ik nog niet gelezen heb. Maar waar de schrijvers in verzet komen tegen het beeld van de zwijgende God. Ben ook daar weer zeer benieuwd naar!

“Stilte in de weg naar de ziel en de ziel is de weg naar God” (uit The Big Silence)

‘Rouwen om een verloren god’

Ik heriner mij een zeer pijnlijke scène op tv, uit de VPRO documentaire ‘Dying/1992’, waarin mensen gefilmd werden die geconfronteerd werden met kanker en sterven. In dit citaat ging het om een echtpaar waarin de vrouw inmiddels ernstig ziek was en niet veel meer kon.

man wanhopig boos: ‘Where is the sweet little girl I married to?’
vrouw bits: ‘The sweet little girl got cancer, you know…’

Een  aangrijpend voorbeeld van een volledige onmacht(voorlopig?) om zich te verhouden in/tot een volledig/radicaal nieuwe situatie.. De woestijn..

Aan deze herinnering moest ik denken n.a.v. een paar terloopse gesprekjes waarin mensen mij bekenden dat ze niets meer konden met de god van hun verleden. Toen ik tegen een van hen zei dat het was alsof je je vader had verloren begon hij spontaan te huilen..(ik weet natuurlijk niet welke snaar dit raakte). Bij allen was er sprake van een gemis; een rouw om een verloren god. Het maakt daarbij niet uit of die god nu evangelisch, gereformeerd of gereformeerde gemeente was. Ja, soms waren ze ook blij, maar toch….

Blijkbaar is de god van ons verleden geen garantie voor de toekomst! Volgens mij komt het omdat ze geen van allen de weg van ‘on-weten‘ (Eckhart e.d.) van huis uit hadden meegekregen. De god die hen verteld was dat/die was ‘het’. Bullshit; daarmee reduceer je God tot jouw beeld/club/tijd/plaats… Wij weten niet zoveel… ‘Ho even’, zal iemand zeggen, ‘maar dat is toch de Vader van Jezus; die ons Hem geopenbaard heeft..?!’. Maar dan weet ik nog niks… Alleen maar dat, wat ik aan ‘beelden’ heb meegekregen uit mijn gezin, kerk, Nederland en mijn tijd. Dus..?

Beeldenstorm; God, elke dag nieuw en ongeweten.. Soms ben ik daar niet rouwig om…

‘En zo is jouw onweten niet een gebrek, maar juist je opperste volmaaktheid, en jouw lijdelijk ondergaan is zo je hoogste werk. En zo, op die manier, moet je afzien van al je bezigheden en al je vermogens tot zwijgen brengen, wil je werkelijk die geboorte in je ervaren. Wil je de geboren koning vinden , dan moet je al het andere dat je kunt vinden voorbijlopen en achter je werpen.’ (Kerstpreek Eckhart, 39)

Boeken over ‘God’ van de laatste tijd…

Ik heb een ‘paar’ slechte eigenschappen; een daarvan is dat ik bibliofiel ben. Dat betekent dat ik ‘het niet kan/wil laten’ boeken uit mijn interesse gebieden te kopen. Ik ben een echte verzamelaar. Zie o.a. mijn spirituele bibliografie… Een diep(e) verlangen/wanhoop maakt dat ik blijf zoeken naar het ultieme boek… Die ‘over God’ hebben wel mijn meeste belangstelling. Toch bevredigt niet elk boek mij. Voor mij moeten ze voldoen aan drie criteria:

1. Ze moeten refereren aan de diepten van mijn ziel. Oftewel ze moeten gaan over de personale/existentiële laag in mijzelf. Als ze daar geen snaar raken van herkenning van mijn verlangen en wanhoop dan boeien ze me niet. Als ze niet gaan over dood en leven dat hoeft het voor mij niet. Het moet mijn spiritualiteit kietelen/prikkelen. Voorbeelden?

2. Ze moeten in dialoog staan met de breedte van de christelijke/religieuze tradities. Een erg ‘binnenkerkelijk’ boek hoef ik niet. Een blik naar binnen en naar buiten wil ik zien. Meestal zie ik dat wel aan de literatuurverwijzingen. Voor mij speelt hierin ook de vraag naar de interreligieuze dialoog. Een boek dat sterk binnenkerkelijke trekjes (Geref. Bond/IZB /PKN heeft maar toch heel existentieel op open geschreven is is het boek van Wim Dekker. Het boeiende van dat boek is dat God daarin tot relevant verleden en hoop op de toekomst wordt. Maar is beperkt doordat ‘Zijn immanente Presentie’ in het ‘hier en nu’ niet of nauwelijks ter sprake komt? Klik hier voor een paar mooie (maar erg kerkelijke) besprekingen op het boek.

3. Tenslotte moet het wel een serieus ‘denkwerk’, met een flinke scheut theologie, filosofie en psychologie, zijn. Op deze laag zitten voor mij ook de boeken over de vraag naar de relevantie van godsdienst voor de toekomst van de samenleving. Voorbeelden?

Tip? Handboek Christelijke Meditatie

im Edelsten, im Grunde, ja, im Sein der Seele, das heiβt im Verborgensten der Seele; dort schweigt das »Mittel«

(Meister Eckhart; Deutsche Predigten und Traktate von Josef Quint. Blz. 416, regel 23)

Op de site van Lex Boot vind je uitgebreide informatie over het ‘Handboel Christelijke Meditatie’. Ik was benieuwd. In de titel had ik zelf liever de term ‘contemplatie’ gezien i.p.v. ‘meditatie’ omdat de laatste term mij te ‘actief’ en ‘cognitief’ klinkt. Mij spreekt de ontvankelijkheid en openheid die inherent is aan de ‘contemplatievebenadering veel meer aan. De ‘methoden’ en ‘technieken’ die erin beschreven staan doen namelijk helemaal niets. Ze willen je alleen maar helpen dat te gaan zien wat er allang is! Eigenlijk zijn het vormen van ‘ontwaken’. Maar…; gewoon eerst lezen. Ben benieuwd.

1001004011549157

En toen….

Laat ik beginnen met wat het wel is. Een zeer grondig overzicht van allerlei ‘Meditatie’ vormen (zie daarvoor de site van Lex boot). Met een paar inleidende hoofdstukken die christelijke meditatie theologisch en historisch ‘afbakenen’. Het is als handboek zijn geld dubbel en dwars waard. Maar raakt het boek mij nu? Inspireert het mij tot… Ik merkte dat ik dat punt knap teleurgesteld raakte…

‘We zijn theologische vertrekpunten en historische lijnen langsgelopen….volgende hoofdstukken gaan over vertrekpunten om tot de goede meditatieve basishouding te komen..(75)’

Dit korte citaat typeert wat mijn betreft de benaderingswijze van de (christelijke) meditatie van dit boek. Het begint in de theologie en denkt daarmee de geleefde werkelijkheid dienend te beschrijven. Volgens mij een ernstig euvel in veel kerken? Hoe kan je zo’n existentieel en spiritueel fenomeen, hetgeen meditatie in de eerste plaats is, waarlangs het verlangen van mensen zich een weg zoekt naar verlossing/ verlichting/ God/ echte ontmoeting&ervaring / het echte zelf / het echte leven, vanuit dat vertrekpunt inspirerend benaderen? Dat heeft natuurlijk alles met mijn leeswijze te maken. Ik werd er een beetje nijdig van; het gaat over meditatieve oefeningen binnen spiritualiteit maar is zelf geen spiritueel boek. Het gaat over de Lectio maar het raakte mij niet (dan alleen in mijn allergie). M.i. hadden ze in de geleefde spiritualiteit moeten beginnen en vervolgens theologie moeten gaan beschrijven ten dienste hiervan; het openen van diepte perspectieven. Dat God er allang is, maar dat wij dat niet zien; dat wij allang in Hem bewegen, maar onwetend zijn en dat het loslaten van die rationele discursieve theologie iets heeft van de schellen die van je ogen vallen. Zelf heb ik dat te danken aan Thomas Merton en Ton Lathouwers en zijn benaderingswijze van Zen. Bij bij beiden krijgt die zoektocht niet het karakter van een ‘methode’ maar van een gevecht op leven en dood: om het leven van/voor allen. Het grote mededogen… Alle meditatie wordt daarmee een weg om ….; geen doel op zich?
Een tweede kritisch punt is dat het ‘christelijke’ in dit boek m.i. meer het karakter van de ‘PKN’/ de protestantse kerkelijke christus heeft dan de dienstknecht gestalte van Christus die impliciet en expliciet in mijn en onze geschiedenis zich incarneert(Karl Rahner). Want dat is volgens mij meditatie: gedoopt worden/kopje onder gaan in die werk-elijkheid. En daar gelaafd uit opstaan.
Een derde punt is dat het Boeddhisme, in de inleiding, me te nadrukkelijk op een tweede plan wordt gezet en dat terwijl zij juist een weg van verlossing in/uit het lijden wil bieden. het is hier en daar mij een beetje te exclusief (niet bij Kick Bras!) i.p.v. inclusief. Het zal daarmee voor de hoofdstroom in protestants Nederland een zeer leesbaar boek zijn.

Het is en blijft echter een prachtige uitgave en overzichtswerk van de meeste ‘contemplatieve'(= als ziende de Onzienlijke en leven!) methoden die er op dit moment zijn en wat theologie en geschiedschrijving daarover(de retraite ontbreekt). Nogmaals; er staat heel veel in en als Handboek is het zeer bruikbaar. In Trouw een positieve bespreking van dit boek (Handboek).

Dietrich Bonhoeffer; een blijvend verbijsterende tekst….

Ik weet niet meer wanneer ik onderstaande tekst van Bonhoeffer voor het eerst tegenkwam. Het zal wel een keer besproken of geciteerd zijn… Ergens in het begin van de negentiger jaren van de ‘vorige eeuw’. Maar hij blijft mij bij. Recent weer teruggevonden in ‘De Biografie’ van Bethe. De tekst bevrijdt mij van de ijdele hoop op ‘wonderen‘ en geeft mij de vrijheid om te doen wat mijn hand vindt om te doen. Een volwassenwording die ik veel later ook in Thomas Merton en Zen vond. In het radicale geloof dat God zich in die dagelijkse werkelijkheid op een radicale weerloze en kwetsbare wijze incarneert/realiseert/schept: Genesis (Sophia). Maar ook voor nu; de zoektocht naar een vertaling en verwoording waarin God in hedendaagse mensenwoorden en daden te horen en te zien is.

16 juli 1944 / Verzet en Overgave)

We kunnen niet redelijk zijn, als we niet erkennen dat we in de wereld moeten leven, ‘etsi deus non daretur’. En dat erkennen wij voor God! God zelf dwingt ons dit te erkennen. Zo brengt onze mondigheid ons tot de waarachtige kennis van onze situatie tegenover God. God doet ons weten dat wij moeten leven als diegenen die hun leven inrichten zonder God. De God die met ons is, is de God die ons verlaat! De God die ons in de wereld doet leven zonder de werkhypothese God, is de god voor wiens aanschijn wij staan. Voor en met God leven wij zonder God. God laat zich uit de wereld terugdringen tot op het kruis, god is zwak en machteloos in de wereld en juist zo en alleen zo is Hij met ons en helpt hij ons. (…)
Hier ligt het wezenlijke verschil met alle religies. De bijbel verwijst de mens naar Gods onmacht en lijden; alleen de lijdende God kan helpen. In zoverre kan men zeggen dat de geschetste ontwikkeling tot mondigheid, die afrekent met een verkeerde voorstelling van God, de blik vrijmaakt voor de God van de bijbel, die door zijn machteloosheid in de wereld macht en ruimte krijgt.

18 juli

De mens wordt opgeroepen Gods lijden aan de goddeloze wereld mee te lijden. (…) Je wordt geen christen door religieus te handelen, maar door, levend in de wereld, te delen in Gods lijden.

Op de blog van Frits de Lange zijn er veel teksten van hem over Bonhoeffer te vinden. Zelfs complete boeken van hem over Bonhoeffer.

Diversiteit en ‘verschil’ ; Lux / IKON

Ik ben bij de presentatie van ‘Grote denkers over de toekomst’ geweest.. Het boek is gemaakt aan de hand van de Lux/IKON serie met dezelfde titel. Een serie waar onze zoon Ruben als redacteur zijn bijdrage aan leverde.

Het eerste wat me raakte was een deel uit een gedicht van Antjie Krog.

daar waar ik anders ben dan jij

begin ik                                                    het is waar

maar daar waar ik jou ben

jou geworden ben                            zing ik buiten mezelf

Het fantastische ‘spannende’ gebeuren van individuatie/individualiteit in het verschil en de verbondenheid/Ubuntu met de ander is voelbaar in dit gedicht. Dat is dan ook een vraag die centraal staat in dit boek. Zoektocht naar de verbinding in de diversiteit bij deze denkers, dat zingen, is op elke bladzijde te vinden. In mijn werk op het HBO kom ik dat verlangen bijna dagelijks tegen bij mijn studenten.

Maar waar eindigt diversiteit en de ontmoeting die ‘tot zingen brengt’ in ‘verschillen’ die de ander in conflict brengen met mij( en andersom). Conflicterende cultuurverschillen, machtsverschillen, rechtsongelijkheid, arm<>rijk enz. Hans Achterhuis stelde dit m.i. aan de orde; het conflicterende en wezensvreemde. Of bedoelde hij ‘onoverbrugbare’ verschillen in denksystemen? Dat gevoel kom ik ook bij mijn studenten tegen; althans in de vorm van ‘angst’. Stof voor een deel drie

Een inspirerende bijdrage vanuit de theologie/kerk ontbrak ‘in mijn oren’; de toespraak van ‘ een zekere van der Kamp’ was in een taal van een andere planeet…. Haakte nergens aan of in.. Dit in tegenstelling met de authentieke en liefdevolle inbreng van Andre van Es.

De volgende uitleg van de toren van Babel kwam ik bij J.J. Hasselaar tegen en die vind ik wel inspirerende ‘theologie’ als het gaat om diversiteit.

Het verhaal over de toren van Babel staat hierboven afgebeeld op een schilderij van de Belgische schilder Pieter Breugel de Oude. Dit verhaal staat in Genesis 11. Het verhaal vertelt dat de mensen een toren bouwden zo hoog als de hemel. Deze toren zou hen beroemd maken en ervoor zorgen dat ze niet over de hele aarde verspreid zouden raken.

Vaak wordt dit verhaal uitgelegd als dat God het bouwen van de toren als hoogmoed zag en het volk hiervoor straft. In de Joodse uitlegtradities komen we een andere versie tegen. Het gaat daarin niet om een krachtmeting tussen God en mens. De ingreep van God is ook geen straf. Geplaatst in de opbouw van het boek Genesis gaat het verhaal over het vruchtbaar en bewoonbaar maken van de aarde. Verscheidenheid van mensen bijvoorbeeld in talenten, taal, levensovertuiging en cultuur staat in dienst van dit bewoonbaar maken van de aarde. Verscheidenheid is daarvoor zelfs onmisbaar. Het bouwen van de toren van Babel is een vorm van angstig en behoudend samenklitten en het uit de weg gaan van verscheidenheid. God corrigeert dus niet de menselijke hoogmoed, maar de menselijke behoudzucht en angst. Het gaat om het vruchtbaar en bewoonbaar maken van de aarde.

Ecojustice / Ecospiritualiteit = Geraakt zijn door het Licht

Wat een vondst! In de serie Spirituele Leiders van de RKK zag ik de uitzending over/met Marcelo Barros. Wat een inspirerende man! Dit moet je gewoon even(23 minuten) kijken. Hierin herken ik die universele en inclusieve spiritualiteit in die ik bedoel! Een wijze van spreken waarin de grootste ‘ongelovige’ zich volgens mij kan vinden? En dit brengt mij ook weer terug bij mijn wortels in de bevrijdingstheologie! Het blijkt ook dat er al meerdere boeken van hem in het Nederlands vertaald zijn.

Twee bronnen die iets laten zien van zijn ‘receptie‘ in Belgie zijn een folder rondom de feministisch theologe Ivone Gebara en de aankondiging van een bezoek aan Belgie.

Jan Greven is gestopt met Trouw!

Ja ik ben een oude man aan het worden. Ik herinner mij de recensies van C. Rijnsdorp in Trouw nog. De laatste jaren kocht ik denk ik wel de helft van de boeken die Jan Greven lovend besprak. Zijn opmerking in een interview recent in Trouw is mij uit het hart gegrepen: “Ik ben er steeds meer van overtuigd dat theologie moet enthousiasmeren en inspireren”. Voor de rest ook een inspirerend interview. Maar dit brengt mij bij een punt. Ik ben van de tijd van inspirerende theologen zoals Buskes, Bert ter Schegget, Herman Wiersinga, F.O. van Gennep, Herman Goudswaard, Okke Jager en Herman Berkhof. Of in ieder geval spraakmakend zoals Kuitert en de radio ‘Hoogtezon’ dominee Visser. Wie schrijven er nu nog inspirende boeken? Jurjen Beumer, Jean-Jacques Suurmond en oké, wel een beetje ‘hoog van de toren’, Klaas Hendriks. Maar dan heb je het wel gehad? Uiteraard is mijn criterium de ‘inspirerende‘ samenhang/verbinding tussen mijzelf, God en deze wereld. Jos Douma en Bodar zijn me te binnenkerkelijk. Eigenlijk ben ik wel een beetje boos op al die betaalde krachten binnen de PKN…. (behalve dan Just van Es en pas ontdekt: Frits de Lange)

Het slot van zijn laatste bijdrage:

Achteraf realiseer ik me dat ik het liefst schreef over boeken waarin nagedacht werd over de positie van de mens tussen grootheid en kleinheid in. Voor mij de plaats om God te zoeken. Laat God zich vinden? Vaak liep het uit op stilte. Op tegenstrijdig-heden. Op manke taal. De Eeuwige laat zich niet in woorden vangen. Zo blijft Hij ons nabij. Heerlijke onrust van het hart. 

verrukkelijk stukjes…. Ik zal ze missen.

(nou blijkt hij intussen een eigen website te hebben!)