im Edelsten, im Grunde, ja, im Sein der Seele, das heiβt im Verborgensten der Seele; dort schweigt das »Mittel«

(Meister Eckhart; Deutsche Predigten und Traktate von Josef Quint. Blz. 416, regel 23)

Op de site van Lex Boot vind je uitgebreide informatie over het ‘Handboel Christelijke Meditatie’. Ik was benieuwd. In de titel had ik zelf liever de term ‘contemplatie’ gezien i.p.v. ‘meditatie’ omdat de laatste term mij te ‘actief’ en ‘cognitief’ klinkt. Mij spreekt de ontvankelijkheid en openheid die inherent is aan de ‘contemplatieve‘ benadering veel meer aan. De ‘methoden’ en ‘technieken’ die erin beschreven staan doen namelijk helemaal niets. Ze willen je alleen maar helpen dat te gaan zien wat er allang is! Eigenlijk zijn het vormen van ‘ontwaken’. Maar…; gewoon eerst lezen. Ben benieuwd.

En toen….

Laat ik beginnen met wat het wel is. Een zeer grondig overzicht van allerlei ‘Meditatie’ vormen (zie daarvoor de site van Lex boot). Met een paar inleidende hoofdstukken die christelijke meditatie theologisch en historisch ‘afbakenen’. Het is als handboek zijn geld dubbel en dwars waard. Maar raakt het boek mij nu? Inspireert het mij tot… Ik merkte dat ik dat punt knap teleurgesteld raakte…

‘We zijn theologische vertrekpunten en historische lijnen langsgelopen….volgende hoofdstukken gaan over vertrekpunten om tot de goede meditatieve basishouding te komen..(75)’

Dit korte citaat typeert wat mijn betreft de benaderingswijze van de (christelijke) meditatie van dit boek. Het begint in de theologie en denkt daarmee de geleefde werkelijkheid dienend te beschrijven. Volgens mij een ernstig euvel in veel kerken? Hoe kan je zo’n existentieel en spiritueel fenomeen, hetgeen meditatie in de eerste plaats is, waarlangs het verlangen van mensen zich een weg zoekt naar verlossing/ verlichting/ God/ echte ontmoeting&ervaring / het echte zelf / het echte leven, vanuit dat vertrekpunt inspirerend benaderen? Dat heeft natuurlijk alles met mijn leeswijze te maken. Ik werd er een beetje nijdig van; het gaat over meditatieve oefeningen binnen spiritualiteit maar is zelf geen spiritueel boek. Het gaat over de Lectio maar het raakte mij niet (dan alleen in mijn allergie). M.i. hadden ze in de geleefde spiritualiteit moeten beginnen en vervolgens theologie moeten gaan beschrijven ten dienste hiervan; het openen van diepte perspectieven. Dat God er allang is, maar dat wij dat niet zien; dat wij allang in Hem bewegen, maar onwetend zijn en dat het loslaten van die rationele discursieve theologie iets heeft van de schellen die van je ogen vallen. Zelf heb ik dat te danken aan Thomas Merton en Ton Lathouwers en zijn benaderingswijze van Zen. Bij bij beiden krijgt die zoektocht niet het karakter van een ‘methode’ maar van een gevecht op leven en dood: om het leven van/voor allen. Het grote mededogen… Alle meditatie wordt daarmee een weg om ….; geen doel op zich?
Een tweede kritisch punt is dat het ‘christelijke’ in dit boek m.i. meer het karakter van de ‘PKN’/ de protestantse kerkelijke christus heeft dan de dienstknecht gestalte van Christus die impliciet en expliciet in mijn en onze geschiedenis zich incarneert(Karl Rahner). Want dat is volgens mij meditatie: gedoopt worden/kopje onder gaan in die werk-elijkheid. En daar gelaafd uit opstaan.
Een derde punt is dat het Boeddhisme, in de inleiding, me te nadrukkelijk op een tweede plan wordt gezet en dat terwijl zij juist een weg van verlossing in/uit het lijden wil bieden. het is hier en daar mij een beetje te exclusief (niet bij Kick Bras!) i.p.v. inclusief. Het zal daarmee voor de hoofdstroom in protestants Nederland een zeer leesbaar boek zijn.

Het is en blijft echter een prachtige uitgave en overzichtswerk van de meeste ‘contemplatieve'(= als ziende de Onzienlijke en leven!) methoden die er op dit moment zijn en wat theologie en geschiedschrijving daarover(de retraite ontbreekt). Nogmaals; er staat heel veel in en als Handboek is het zeer bruikbaar. In Trouw een positieve bespreking van dit boek (Handboek).