Categorie archief: Hart op de tong…

‘Most of the time’; Maar soms is er de wanhoop.

Posted on by
8

Most of the time
My head is on straight
Most of the time
I’m strong enough not to hate
I don’t build up illusion ’til it makes me sick
I ain’t afraid of confusion no matter how thick
I can smile in the face of mankind
Don’t even remember what her lips felt like on mine
Most of the time

Ja, meestal red ik me redelijk goed. Maar zoals vanochtend is het als een moeras waar ik me doorheen moet werken. Een ‘diepe’ wanhoop omklemt me. Om mezelf gerust te stellen gaan er allerlei diagnoses door mijn hoofd. Nee depressie was het dus niet; angststoornis.. Maar wie weet is het iets borderline-achtigs? Of toch licht bipolair? Soms denk ik aan en vorm van autisme? Een dagelijkse wanhopige ondergrond/afgrond onder me. ‘The blues’. Als ik weet wat het is dan…?

Zou dit hetzelfde zijn als de demonen van vroeger? De aanvechtingen van satan bij Luther? De vrouwen bij de pilaarheilige? Nou hebben ze bij mij niet de vorm van sex…  De ‘demonen van de namiddag’; acedia? Ik weet nog dat ik het boekje van Grun ‘Strijd tegen de demonen’ heel verhelderend vond. Meerdere keren gelezen. Ik blijf er over lezen. De moderne hersenpsychologie heeft ook weer nieuwe inzichten gegeven. Maar veel daarvan blijft toch dicht in de buurt van een fundamenteel ‘gevoel’ van paniek….

Een paar inzichten zijn mij door de tijd heen bijgebleven.

Er is geen ontkomen aan. Fundamenteel is de ‘wanhoop‘ een gegeven. Welke namen daaraan ook worden gegeven door filosofen en theologen als Kierkegaard en Merton. Vrees en beven, void/dread/despair/desolation, leegte. Iedereen wordt op een keer geconfronteerd met zijn ‘totalitaire’ machteloosheid, schuld, zinloosheid en vreselijke eenzaamheid. Er is geen ontkomen aan. Oké; er zijn heel veel vluchtroutes zoals een relatie, verdoving en afleiding. Maar dan worden we de volgende ochtend weer wakker: we vallen en er is geen bodem…

Er omheen is een illusie… Dus is er maar een weg? Er doorheen. Voor mij is dat dan ook vaak stap 1 in dit soort situaties.  Naar binnen gaan bij dit vreselijke beest. Nee, dit is geen ‘zwelgen in de wanhoop’ zoals ooit een vriend tegen mij zei. Integendeel. Het is: ‘houdt uw hart in de hel maar wanhoop niet’. Het is gaan zitten en de emotionele stormen over en door je heen laten gaan. Het is de ‘feitelijkheid’ in de ogen zien. Het is zoals het is; hier en nu. Ik denk dat dit ook de ongelooflijke waarde van veel goede zen literatuur is. Ik geloof dat daar, voor mij, onvoorstelbaar veel van te leren is. Voor mij als gelovige is het me laten dopen in de wanhoop van Jezus. Ervaren wat de verbijsterende machteloosheid en godverlatenheid is. Die voor iedereen onontkoombaar is. De nacht van de mystieken? Dan lijkt het me toch nog weer dat het iets ‘positief’ is; en dat wil ik niet. Ik wil het absoluut niet mooier maken als het is…

De tweede dimensie heb ik in het bijzonder van Cynthia Bourgheault geleerd. Zij spreekt dan over ‘verwelkomen‘ een ‘befriending’ zoals ik het zelf zou noemen. Wij hebben het hier over de wereld van ‘centering prayer‘. Zij ziet drie stappen(143):
1. Focus and Sink in
2. Welcome
3. Let Go
Bij  mij heeft dat het karakter gekregen van een ‘begroetingsritueel’ naar mijn stemming. Een afdaling in een diepe gewaarwording/awareness. Diepe ademhaling(en) en zien en voelen dat wat er is aan gedachten/ herinneringen/ angsten en gevoelens in/aan mijn lichaam. Een vriendelijke ontvangst, verwelkoming en aanvaarding van ‘dat wat is’. Bij elkaar op de koffie gaan.. Luisteren en na een groet verder (laten) gaan. Deze wijze van er mee omgaan herken in de compassionate mindfulness; wat gezien de wortels daarvan (in Zen), niet zo verwonderlijk is.

Als je rust wil; aanvaard dan de onrust.
Als je zonder angst wil leven; omarm dan de angst
Als je overvloed wil; wordt dan een vriend van de armoede
Als je vrij wil zijn; verwelkom dan de onvrijheid
Als je vrede wil; aanvaard dan de ‘strijd’
Als je zonder wanhoop wil zijn; ga dan wonen in de wanhoop
Als je alles wil; leer dan in vrede leven met niets
Als je gelukkig wil zijn; sluit dan vriendschap met het ongeluk
Als je wil leven met God; durf dan te leven zonder Hem           (Bron ?)

Haal ik hiermee de angel uit deze werkelijkheid? Dat is in ieder geval niet mijn bedoeling. Dit wil geen ‘oplossing’ en/of ‘genezing’ zijn. Zelfs de beweging rondom de mindfulness maakt er soms toch weer een weg naar geluk van. Nee er is geen ontkomen aan de wanhoop. Maar het heeft ook geen laatste woord…. Je gaat er doorheen en je kunt soms weer gewoon aan het werk.. Hou je er iets goeds aan over? Mooi voor je. Hou je er niets aan over? Beter…. Voor mij heet dat laatste ‘geloven’. Gewoon serieus nemen dat wat is… Wil je iets ontvangen? Wees dan tevreden met niks.

Erik Borgman; een relevante en inspirerend theoloog!

Posted on by
Beantwoorden

Ik noem J.J. Suurmond steeds als een, voor mij, inspirerende theoloog maar dan moet ik Erik Borgman ook noemen. Hij is een ‘leerling‘ van Edward Schillebeeckxs. Wat Jean Jacques is op het gebied van spiritualiteit is Erik Borgman voor mij op het gebeid van maatschappelijk relevante spiritualiteit. Vandaag ook weer in Trouw (Het kwaad). Een prachtig interview door Wilfred van der Poll (doet leuke dingen!) Een mooi citaat:
“Maar als ik in die verontwaardiging (over seksueel misbruik in de kerk) blijf hangen, kan dat ook een manier zijn om mijzelf buiten schot te houden. Want ik die verontwaardigd ben, ik hoor natuurlijk aan de goede kant. Ik splits de mensen op in kwaden en in goeden, en houd het probleem van me af. Het kwaad is elders en goddank niet in mij. Daarmee zou ik, paradoxaal genoeg, een patroon voortzetten dat nu juist zo problematisch is gebleken.”

Het kwaad moet niet alleen aan de ander worden toegeschreven maar slaat ook altijd op mijzelf terug. Moet mij aan het denken zetten over (bijvoorbeeld) datgene waar ik deel aan hen en/of wat ik verborgen houd en niet aan het licht breng bij mezelf.

Ik heb twee boeken van hem die ik nog steeds moet lezen. Een prachtig en inspirerend ‘voorgerecht’ van zijn wijze van inspireren vond ik in deze toespraak voor het Christelijke Sociaal Congres van 2010. (Boekbespreking Metamorfosen) Hier een prachtig interview met hem in ‘Het Vermoeden‘. ‘Wij hoeven niet sterk te zijn..’

Twee citaten uit een andere bespreking in Trouw:

“In het publieke debat vragen sommigen of je religie niet zou moeten afschaffen. Maar dat is de vraag niet. Je kunt religie niet afschaffen. Religie is ook niet een probleem. Het verschaft hartstocht om ons in te zetten voor het goede leven…… Het christendom leert ons de wereld te zien als een gave. Het kan ons zo helpen, een stuk minder bang te zijn. Dan komt er ruimte voor het ontvangen van mogelijkheden die toekomst schenken.”

En drie citaten uit een gesprek met hem in Beweging 1 uit 2005. Ik schreef ze toen al op!

“Augustinus zei het al: ik zoek God en in dat zoeken is God al aanwezig. En Paulus zegt hetzelfde: God werkt het willen en werken. God is de dragende grond van ons bestaan. Ook in de totstandkoming is religie niet van zichzelf”

“De echte vraag is: hoe bljven we antwoorden op Gods presentie? Niet wat is het antwoord? Religie is omgang; omgang met het heilige,omgang met God-de-gevende, de genadige God. Religie is een toegang tot de ontologie.”

“Genade is de ultieme omgeving van het menselijke bestaan. Alles is in Christus geschapen. De schepping is genade.”

Als ik dit soort dingen lees kan ik weer ademhalen en geïnspireerd de klas ingaan. Het heeft allemaal echt zin!!! Ik ben gered / We zijn gered. Ik heb er weer zin in…

Gerben Heitink; Golfslag van de tijd

Posted on by
2

Gelezen. Dit stond er in een persbericht over dit boek:

“Golfslag van de tijd is een boek over de religieuze wortels van onze (post)moderne samenleving. Mensen zijn op zoek naar hun wortels en vragen zich af: Hoe komt het dat wij denken zoals wij denken, leven zoals wij leven en geloven zoals wij (al dan niet) geloven? Kan dat nog wel, gelovig zijn in een postmoderne cultuur? Wat hebben gelovigen en niet (meer) gelovigen elkaar te zeggen? Dit boek kiest voor een historische interpretatie, die past bij geestesweten-schappen als de theologie en de filosofie. Wat het laatste betreft oriënteert de schrijver zich op het werk van de filosoof Charles Taylor. Wie wij mensen zijn, met onze West-Europese identiteit en hoe wij zo geworden zijn, hangt samen met de cultuur waarin we geworteld zijn. De bronnen zijn te vinden in de klassieke oudheid, het christendom en het humanisme.

Het boek wil een bijdrage leveren aan het levensbeschouwelijk gesprek tussen christenen en andersdenkenden, tussen gelovigen en niet (meer) gelovigen binnen de huidige (post)moderne samenleving.”

Boeiend om te lezen; hoewel ik ook paragrafen oversloeg omdat die al te bekend waren. Er zaten in ieder geval een paar paragrafen bij die ik gemarkeerd heb. Het zette me ook vaak aan het denken over hoe ik dat dan zelf zag. Ja het raakte me omdat het over dat gaat waar ik mij ook bezig hou: leven in God in deze wereld. Zeker een leuk boek om samen te lezen. Maar net als zijn vorige boek inspireerde het mij niet. Het bleef te veel hangen op het niveau van de beschrijving en de analyse. Het is een boeiende beschrijving van de veranderde werkelijkheid van onszelf, God en de wereld op Europees niveau. Maar warm werd ik er niet van. Ik moest denken aan het boekje van Feitse Boerwinkel en later de boekjes van Bernard Rootmensen. Ze verhelderen maar ‘beklijven’ niet? Ze verbinden niet met het hart van de spiritualiteit? De geleefde spiritualiteit en God? Het bied geen nieuw/oud perspectief op de ‘werkelijkheid’ van God, ons zelf en de wereld.

Ik kan dat illusteren aan een belangrijk begrip wat hij gebruik ‘verlangen naar God’ en de metafoor van Psalm 1 in zijn ‘Balans’.

Het begrip ‘verlangen’ is voor mij teveel een woord wat van mij ‘uitgaat’ naar (‘Verlangen voedt zichzelf met zijn eigen honger’, schrijft Emmanuel Levinas (1906-1995) in Ethics and Infinity). Met deze ‘antropologie’ blijven we wat mij betreft gevangen in ons zelf. Zelfs mijn ‘verlangen naar God’ loopt het gevaar daarmee in zichzelf gevangen te blijven; immanent. Voor mij is de visie op wie ‘ik ben’ in de gedachten van Meester Eckhart en het denken van Thomas Merton veel meer immanent en transcendent. Mijn zijn is in God en naar God toe en daarin in en naar deze wereld gericht. In deze kijk op mezelf en de wereld ben ik met al mijn vezels betrokken in de beweging van God (zie ook Ingnace Verhack).

Een tweede moment waarop hij zijn eigen ideeën expliciet inbrengt is het gebruik van het beeld van Psalm 1 waarin hij de boom laat wortelen in de grond. Ook die boom blijft, in mijn beleving, in zichzelf gevangen. En dat terwijl de Psalm de metafoor van ‘stromend water’ inbrengt. Een veel gebruikt woord voor de levengevende werkelijkheid van de Geest-Ziel. Een gemiste kans om ook weer om zijn boom in een veel grotere, dragende, stromende en voedende werkelijkheid te bedden. (ook deze wijze van kijken ontleen ik aan Ignace Verhack)

Die andere wijze van kijken geeft mij de beleving van de verliefde geraaktheid waarmee ik in deze wereld mag leven. Haalt mij uit mijn isolement. Een beeld/werkelijkheid waarin ik me en-theousiast mee mag laten nemen in deze wereld en door mag geven wie en wat ‘ik ben’.

Deze wijze van theologiseren zie ik op dit moment in Nederland eigenlijk alleen bij J.J. Suurmond?

Gelukkig de mens
die niet meegaat met wie kwaad doen,
die de weg van zondaars niet betreedt,
bij spotters niet aan tafel zit,
maar vreugde vindt in de wet van de HEER
en zich verdiept in zijn wet, dag en nacht.

Hij zal zijn als een boom,
geplant aan stromend water.
Op tijd draagt hij vrucht,
zijn bladeren verdorren niet.
Alles wat hij doet komt tot bloei.

Over de dood 3 en Bob Dylan

Posted on by
2

Not Dark Yet

Shadows are falling and I’ve been here all day
It’s too hot to sleep, time is running away
Feel like my soul has turned into steel
I’ve still got the scars that the sun didn’t heal
There’s not even room enough to be anywhere
It’s not dark yet, but it’s getting there
–
I was born here and I’ll die here against my will
I know it looks like I’m moving, but I’m standing still
Every nerve in my body is so vacant and numb
I can’t even remember what it was I came here to get away from
Don’t even hear a murmur of a prayer
It’s not dark yet, but it’s getting there

Dit jaar wordt ik 60…. Toch wel een schokkende ervaring. Ik nader grensovergangen in mijn bestaan. Mijn vader was op deze leeftijd bijna met pensioen. De dingen waar ik op mijn werk mee bezig ben hebben meestal een conceptie, ontwikkel en implementatietijd van zo’n vijf jaar. Mijn zoektocht naar spiritualiteit en onderwijs is dus mijn laatste project op school…? En dan? Natuurlijk vind ik een weg…, maar toch. Niet meer tot de bouwers van deze wereld behoren..

Ik zie mezelf terug in de jonge honden op school; zo was ik 30 jaar geleden. En zij kijken tegen mij aan als ik toen keek naar de ‘oude mannen’…. Ik vind het een lastige ervaring. Over vijf jaar niet meer te mogen werken.. Beginnen aan de laatste fasen van mijn aards bestaan. Inderdaad een bepaald soort donkerheid dringt zich aan mij op. Ik vind mezelf nog volop in de running en ik ben niet cynisch geworden; maar toch.. Alles krijgt een perspectief van ‘eindig’.

Ik zal mezelf dus voor de zoveelste keer opnieuw moeten uitvinden. Die einder in mijn levensloop/’carrière’ en die eindigheid in mijn lichaam en een ‘God in mijn dood’; ik zal een weg daarin moeten zien te vinden. Dit is m.i. de essentie van spiritualiteit: een weg om te gaan vinden. Leefbaarheid op de oudere dag. Iets waar Frits de Lange prachtig over schrijft. Een leefbare dood.

Mississipi
But my heart is not weary, it’s light and it’s free
I’ve got nothin’ but affection for all those who’ve sailed with me

En toch heeft mijn leven inderdaad iets ‘lichts’ gekregen. In de eerste plaats ben ik niet bang meer voor het oordeel van anderen. Wel gevoelig/kwetsbaar maar niet meer bang. Dat heeft mij vrijgemaakt om die dingen te doen waar ik in geloof. Is dat iets van leeftijd? Ik durf te kiezen voor wat ik nog wel doe en wie niet… Pijnlijk maar het geeft wel een goed gevoel van een volwassen focus.

Daarnaast is mijn vertrouwen in God toegenomen. Hoe dat kan weet ik ook niet. Ik heb geen voorstelling van de ‘Highlands’ en toch een gevoel dat ik er met een been in ben. Ik ben niet meer bang voor de dood? Ook dat maakt mijn leven lichter.

En Bob Dylan? Die verwoord dit soort gevoelens prachtig. Steeds als dit soort gedachten rondom ‘eindigheid en hoop door mijn hoofd spelen denk ik aan deze teksten en liedjes… En natuurlijk weet ik dat hij dit niet niet bedoeld heeft. Maar daarom is het ook poëzie. Zij teksten spreken veel meer uit dan ze zeggen.

Highlands

Every day is the same thing out the door
Feel further away then ever before
Some things in life, it gets too late to learn
Well, I’m lost somewhere
I must have made a few bad turns

I see people in the park forgetting their troubles and woes
They’re drinking and dancing, wearing bright-colored clothes
All the young men with their young women looking so good
Well, I’d trade places with any of them
In a minute, if I could
–
The sun is beginning to shine on me
But it’s not like the sun that used to be
The party’s over and there’s less and less to say
I got new eyes
Everything looks far away

Well, my heart’s in the Highlands at the break of day
Over the hills and far away
There’s a way to get there and I’ll figure it out somehow
But I’m already there in my mind
And that’s good enough for now

4 x kerk van de Toekomst; Joep de Hart

Posted on by
1

Mijn eerste ervaring was van een paar maand geleden. We hadden een gemeentevergadering over de toekomst van onze gemeente (Gereformeerd/PKN). Ik denk dat er toch wel een 200 gemeenteleden aanwezig waren en de boodschap was dat we binnen tien jaar 2o% minder inkomsten zouden hebben. Toen ik om mij heen keek dacht ik… Whoow… dat zal precies andersom zijn: we hebben dan nog 20% van deze mensen over en de rest zal uitgestorven zijn. Ik denk dat de gemiddelde leeftijd van de aanwezigen boven de 70 lag?

Lijkt er op

De tweede ervaring was een Vrije Evangeliegemeente waar in een sporthal wel 1500 jongeren en ouderen aanwezig waren. Een preek van een zekere ‘Achter de Molen’ waar ik als vrij zinnige gelovige me erg in kon vonden. Ik vond het zowaar leuk. Een stevige band en makkelijke meezingers waarin ‘God op de troon’ werd gezet. En we moesten zo zingen dat God zich welkom voelde… Het was rond Sinterklaas dus je kan mijn associatie raden…

De derde ervaring was een bezoek aan een predikant van volgens mij  ‘confessioneel/evangelisch’ signatuur. Zij ‘actuele’ toepassing van de uitleg van het begin van het Johannes evangelie was een opwekking van een paar honderd jaar geleden. Niets over het rapport over het seksuele misbruik in de Katholieke kerk of de storm in de Pilipijnen. Verder een taalgebruik van 45 jaar terug. Zelfs de bijbellezing was uit de NBG vertaling (wat klonk dat ineens als de Statenvertaling). Een appel om bekering zonder dat er iemand reageerde… Alsof het om een hypothetische vraag ging.

1. een uitstervende kerk?

2. ‘booming business’

3. een enclave van rust (nee het was geen Urk!)

En dan de inaugurele rede (Maak het nieuw) van Joep de Hart van het SCP: Kerken moeten, zegt hij, durven experimenteren met nieuwe vormen, bijvoorbeeld op internet of bijeenkomsten met kunst, sketches, muziek en debat. “De wereld van moderne Nederlanders is zoveel groter en rijker geschakeerd dan het kerkplein of de activiteitenkalender van de buurtvereniging. Het is een dynamische wereld, waar dingen voortdurend in beweging zijn.” De voorbeelden die hij geeft spreken mij aan maar zullen in weinig van de gemeentes worden toegepast. O ja wel in de evangelische kerken; daar zie je veel theater en ook veel internet. Maar kunst en debat zie je daar dan weer niet. Veel van de (oude) vormen hebben soms zelfs een ‘heilig’ karakter zoals bij de Bonders en de ‘Hoog-Liturgen’. Een heel sympathieke rede en al eerder een goed boek. Het boekje ‘Maak het nieuw’ is een prachtig godsdienstsociologisch essay wat zeer prettig leest en wat je een briljant overzicht geeft van de ‘stand van zaken’. Zoals ik het begrijp (en zelf ervaar) moeten we de toekomst van de kerkvorming zoeken in losse netwerken van geïnspireerden die een tijdje samen optrekken: en ‘nomadische spiritualiteit’.

Zelf voel ik nog het meest voor een pluriform aanbod van traditioneel, evangelisch, liturgisch en de basisgemeente in elke plaats. De PKN structuur leent zich m.i. daarvoor. (Niet zoeken naar de ‘gemene deler mix’ maar een aanbod in de volle breedte, met ruimte voor creativiteit. Die gemeene deler dienst ‘voor iedereen’ herinner ik mij uit een Samen Op Weg gemeente: ‘de gemeenschap van grijze muizen’.) En dan twee keer per jaar een gemeenschappelijk ‘festival’. Zelf zal dan denk ik kiezen voor de basisgemeente variant.

Een geestelijk gesprek tussen twee geloofswerelden

Posted on by
1

Onderstaande mailwisseling ontstond n.a.v. een uitspraak van mij over Boeddha en het lijden. Na afloop van de les kwam hij over ander ding naar mij toe maar vertelde ook dat hij mijn opmerking leuk had gevonden… Hij herkende iets van zijn eigen spiritualiteit erin… Tot mijn grote verbazing bleek dat hij zich in de gereformeerde gemeente thuis voelde en  zelfs dat hij Olde Eb kende.. Hij mailde de volgende dag…

Rinie Altena,

Zoals gezegd (afgelopen donderdagavond, na college) heb ik uw site bezocht en met stijgende interesse bekeken/gelezen.
U leest een repertoire boeken waar ik niet heel bekend mee ben.
U hebt iets van mijn achtergronden gehoord en ik vond het interessant om van u te horen dat u ook een tamelijk orthodoxe achtergrond hebt. Nog bedankt voor het gesprek.
Van uw site heb ik het volgende zinnetje gepikt:
“Ik ben op zoek naar een spiritualiteit waarin wij recht overeind worden gezet zonder ons te overvragen.”
Dat is uw zoektocht. Mooi. U vindt die spiritualiteit in het christelijk geloof en in de Bijbel, maar u kijkt daarbij heel breed en orienterend om u heen. Ik probeer die spiritualiteit ook te zoeken en te vinden, en dan wel (misschien tot uw verrassing) in de traditie van de Gereformeerde Gemeenten. Ik kijk daarbij minder breed en orienterend om me heen (wellicht uit vrucht van mijn opvoeding). De spiritualiteit die u bedoelt, is (naar mijn mening) te vinden voor het aangezicht van God. In mijn traditie (gereformeerde bevindelijkheid) is dat een persoonlijke ontmoeting met de Heere, onze Schepper. In de Bijbel heb ik gelezen dat we als mens God ontrouw zijn geworden en gevallen in onze ellendestaat. In onze traditie kennen we dan ook geen positief mensbeeld, alsof wij nog iets zouden kunnen betekenen voor God. Daartegenover staat een heerlijk Godsbeeld. Want God kwam ons toch opzoeken. Hij heeft de zonde en de schuld niet door de vingers gezien, maar heeft een heerlijker gerechtigheid aangebracht in het offer van Zijn Zoon. En in die gerechtigheid worden wij recht overeind gezet en worden wij niet meer overvraagd, maar leren we leven van en uit louter genade. Dat klinkt als een theologisch rechtzinnig verhaaltje, maar het wordt geleerd langs een weg van totale afbraak van al ons eigen kunnen en willen, een weg van loutering van leven en lijden; ja, de weg van de Heere Jezus (van kleiner en minder worden – door de crisis heen – naar de opstanding ten leven) moet worden ingeleefd in ons eigen leven. En de grote levens- en geloofsstrijd is (in mijn leven) om die gerechtigheid van Christus te mogen leren kennen en toegepast te krijgen voor mijn eigen hart en leven door het werk van Gods Geest. Herkent u die strijd en zoektocht? Gelovig aannemen en al Gods beloften mezelf toeeigenen is voor mij als gevallen Adamskind een onmogelijkheid. God als Zaligmaker openbaart Zich aan ons als we als een compleet ellendig mens bij Hem terecht komen voor redding. Alleen dan kan God waarde voor ons hebben (door de crisis heen). Dit is voor mij geen kloppend theologisch betoog, maar een levensstrijd: om mezelf aan de kant te zetten en zoekend te luisteren en te bidden om Gods komst in mijn hart en leven.

Ik dacht: u hebt duidelijk belangstelling voor spiritualiteit; misschien wilt u wat meer weten van de traditie van Gereformeerde bevindelijkheid. Bij deze.
Heeft u ook nog aanbevelingen qua literatuur voor mij? Ben benieuwd.

————

Beste ……,

Echte spiritualiteit herkent zich; zo ook in jouw benadering. Er zijn echter een paar woorden waar ik mij tegen ‘verzet:

En in die gerechtigheid worden wij recht overeind gezet en worden wij niet meer overvraagd, maar leren we leven van en uit louter genade. Dat klinkt als een theologisch rechtzinnig verhaaltje, maar het wordt geleerd langs een weg van totale afbraak (hier zou ik zeggen: falen..) van al ons eigen kunnen en willen, een weg van loutering van leven en lijden; ja, de weg van de Heere Jezus (van kleiner en minder worden – door de crisis heen – naar de opstanding ten leven) moet worden ingeleefd (mooi woord! wij worden in zijn leven lijden en opstanding ‘gedoopt’) in ons eigen leven.

En de grote levens- en geloofsstrijd is (in mijn leven) om die gerechtigheid van Christus te mogen leren kennen en toegepast te krijgen voor mijn eigen hart en leven door het werk van Gods Geest. Herkent u die strijd en zoektocht? Gelovig aannemen en al Gods beloften mezelf toeeigenen is voor mij als gevallen Adamskind een onmogelijkheid. 

Hier wil ik wel op reageren (die ‘toe-eigening’): Op deze wijze wordt ook de toe-eigening weer ons werk: hoeft niet! Het is ons gegeven; wij eigenen niet toe: wij ‘onderwerpen’ ons aan zijn werk:
> denk aan de psalm: van uwentwege zegt mijn hart: zoek zijn aangezicht
> en Paulus: Hij die het willen en het werken in ons werkt…

Johannes van het Kruis: Karmel

Dat zie ik in je schrijven!

en voor mij was dat de ervaring: wanhoop / wat doe je als niet werkt…

Maar dat is geen ervaring van gearriveerd zijn!

Een schrijver die je zou kunnen aanspreken is Arie de Reuver: Bedelen bij de Bron en Verborgen omgang

Met een hartelijke groet, Rinie

———–

Rinie,

Dank voor uw reactie.

Arie de Reuver is inderdaad een goeie aanrader voor me, goeie inschatting. Ik ken zijn werk.

Ondertussen ben ik druk doende om u in een theologisch vakje te plaatsen; dat lukt nog niet echt……………

Wellicht is dat precies uw bedoeling… Theologie en spiritualiteit is er ook niet voor bedoeld om elkaar in hokjes en vakjes te plaatsen. Spirituele herkenning stapt daar overheen. Ik ben wel erg benieuwd naar uw visie op de Bijbel, geloof, hoop en liefde.

Ik wilde u nog wel Wulfert Floor aanbevelen – zware, doch eenvoudige kost.

Het zou misschien een goeie herorientatie zijn op uw roots……., of een thuiskomst (Henri Nouwen).

Oke, ik hou uw site belangstellend in de gaten.

Groeten,

————

Beste ……,

Ik zou graag dit ‘geestelijke gesprek’ met jou op mijn website willlen zetten (of mag ik dat proberen?)

Ik beschouw mezelf als radicaal orthodox & iemand die niets weet/heeft/kan/is en toch lekker mag aanklooien…

En het boek van Henri Nouwen is een meesterwerk wat ik drie keer heb gelezen. Het boekje van Anselm Grun: spiritualiteit van beneden is ook heel mooi. En het volledige werk van Thomas Merton (lees zijn: ‘Brief van een contemplatief’ op mijn website.

Met een vriendelijke groet, Rinie

——–

Rinie,

kHeb er geen bezwaar tegen dat je het op je site publiceert. Het staat er letterlijk op zoals we het hebben becommuniceerd.
Ga je Wulfert Floor lezen?
Dan ga ik Merton lezen.

Vr.gr.

——

……,

‘ Don’t push the limit.’

Ga zeker navraag doen….

En Merton hoef je niet te lezen. Wie weet moet je het zelfs niet doen. Je hebt een goede koers en bent fijnbesnaard genoeg om te onderscheiden.

Rinie Altena

Spiritualiteit en onderwijs; Lia van Aalsum

Posted on by
2

Wat is voor haar spiritualiteit?

Het eerste kenmerk wat zij noemt is eerbied(awareness?). Ik kan me daar wel een beetje in vinden. Het is de grondhouding van een luisterende en respectvolle open houding voor de ontmoeting met het geheim, wat in alles aanwezig is en alles overstijgt. Voor mij prachtig verwoord/verbeeld in het verhaal van de brandende braambos. In die ontmoeting ontdekken wij het geheim van het leven wat ons draagt.

Een tweede kenmerk wat zij benoemd is dat dat geheim zich voor ons persoonlijk ontvouwt door ons levensverhaal heen(= werk/relaties enz..). Onze levensweg is een zich ontwikkelend verhaal waarin wijzelf en dat geheim in alle facetten van ons leven als een kunstwerk wordt geschapen. Een schering en inslag van schuld en trouw; van afbraak en opbouw.

Het derde kenmerk in dat gebeuren is de richting die in dat alles gevonden wordt. Blijkbaar gaat er van die ontmoeting en die levenservaring een appel uit ; wordt er een koers gevonden. Het is niet om het even welke keuzes wij op die levensweg maken. Het doet er werkelijk toe. Dag Hammerskjold

Vervolgens trekt zij de conclusie dat spiritualiteit om toeleg vraagt maar vooral, en daar gaat het haar en mij om, dat onderwijs om spirituele ‘vorming’ vraagt. Het is voor mij buiten kijf dat spiritualiteit aanwezig is in de student. Ook zij zijn bezig hun levensweg te vinden in antwoord op het leven zoals het zich aan hen voordoet. De vraag blijft dan of wij in het onderwijs aan dat gebeuren ruimte en vorm moeten en kunnen geven. En hoe wij dat moeten doen. Zij ziet het als een verantwoordelijkheid van het (ook hoger) onderwijs om de wording van betekenissen en van het levensgeheim een onderdeel te laten zijn van het vormingsproces. En zij is niet de enige…

Ik was in eerste instantie ietwat teleurgesteld over het boek van Lia. Maar het blijkt dat ik veel heb aangestreept en er veel heb bijgeschreven. Ik denk dat ze mij te weinig instrumenten heeft aangereikt en dat dat mij dat frustreerde. Ze geeft me echter zeker een basis om mee verder te gaan. Dus inspirerend; dat wel. Ruimte voor de ziel in ons HBO onderwijs…

“Gebruik jij (nog) medicijnen…?”

Posted on by
1

“Ja nog steeds; en wat je vermoedelijk ook niet weet is dat ik 4/5 jaar in psychotherapie ben geweest.”

En nog erger dat ik dat iedereen gun! Wat is dat voor mij (en mijn vrouw) een getob geweest. In de eerste plaats heeft het tot mijn 48ste geduurd voordat ik doorhad dat er sprake was van angst i.p.v. een depressie(na bezoek aan een psychiater) en toen nog zeker een paar maanden voordat we het ‘juiste’ medicijn hadden (Buspar). Ik kan me nog herinneren dat ik terugkwam van een fietstochtje en dat ik tegen mijn vrouw zei dat ik voor het eerst van mijn leven herfstkleuren had gezien. Daarvoor altijd in mijn hoofd bezig geweest.

Laatst heb ik nog een poging gedaan te minderen. Na twee maanden smeekte mijn vrouw mij weer naar de normale dosis te gaan. Het was weer ‘op eieren lopen’ geweest. Ik kon haar geen ongelijk geven. Voor ons huwelijk is het misschien wel onze redding geweest.

Toen ik twee jaar later dacht genezen te zijn ben ik zelfs helemaal gestopt. En ook dat hebben we geweten… De Buspar werkte niet meer en we konden helemaal opnieuw beginnen met zoeken.

Waarom ik dit soort dingen op mijn website zet? Vanwege de geheimzinnigheid die dit soort zaken omgeeft en de terughoudendheid over het gebruik van medicijnen. Als ik zie wat het positieve effect daarvan op mezelf en bij anderen is geweest gun ik het inderdaad iedereen die stevige klachten heeft. Het meest vreselijk zijn die mensen die hun stoornis aan de ander (=huwelijkspartner / vrienden) toeschrijven. Zij zijn normaal; de ander is gek.

Natuurlijk weet ik dat het niet zo goed werkt als gebedsgenezing maar ik ken vele mensen die er veel baat bij hebben. Wier levensgeluk en huwelijksgeluk substantieel is verbeterd. Ik verzet mij tegen de weerstand tegen en schaamte voor dit soort prothesen. Ja ik heb ook nog een bril (kan ik goed mee lezen) en ook sinds kort twee gehoorapparaten (kan ik eindelijk weer mee horen in gezelschap). Als ik die laatste uit doe dan denk ik steeds weer: wat een zegen die dingen!

Spirituele vorming van studenten en Thomas Merton

Posted on by
Beantwoorden

The only known picture of God. Thomas Merton

Het is onze taak Christus te zoeken en te vinden in de wereld zoals hij is, niet zoals hij zou kunnen zijn. Het feit dat de wereld er anders uitziet dan zou moeten, verandert niets aan de waarheid dat Christus erin aanwezig is. Zijn plan wordt er geenszins door veranderd of verijdeld: alles zal geschieden zoals Hij het wil. Onze advent is de viering van die hoop. Niet de komst van Christus is onzeker maar onze ontvangst, ons antwoord aan Hem, onze bereidheid en capaciteit om ‘uit te trekken, Hem tegemoet’. Wij moeten bereid zijn, zoals Johannes de Doper, Hem te zien en toe te juichen, zelfs op het moment dat ons hele levenswerk ineen schijnt te storten.”

Thomas Merton. Seasons of Celebration, p.93-94. vertaling: Dirk Doms

Verbijsterd was ik….. Geven jullie deze ‘uitrusting’ mee aan jullie studenten? We waren in gesprek over zingeving / levensbeschouwing en de vorming van studenten. Een van de gesprekspartners van onverdacht christelijk huize schetste de problematiek en de mogelijke ondersteuning voor zijn studenten hiervoor in het beroepenveld. Met welke bagage sturen zij hun studenten op weg….

Ik ben nog steeds van slag. Gedegen Algemene Vorming wilde hij ze meegeven met daarin een flink stuk religieuze geschiedenis van onze samenleving,   ethische vorming en dat toegespitst op hun beroepenveld. Geloof verworden tot een ‘hoofd’zaak in de vorm van gedegen kennis. En vaardigheden; misschien wel competenties….

Natuurlijk heeft hij dat niet gezegd en al helemaal niet zo bedoeld; maar bij mij gingen alle alarmbellen rinkelen. En natuurlijk schep ik nu even een karikatuur. Maar toch haakten die associaties ergens aan. Zo herinner ik mij mijn eigen evangelische vorming. Ik met mijn ‘geestelijke wapenrusting’ tegen de boze buitenwereld. Teksten leerde ik uit mijn hoofd en heel veel bijbelstudie. Met god boven mij de wereld in..

Ik mag dan volgens sommigen vrijzinnig heten maar ik vond het een bijna geseculariseerd verhaal. Een wereld waaruit Gods Presentie is weggelopen. Deze studenten worden, voor mijn gevoel, letterlijk de woestijn ingestuurd. Ik kreeg met die studenten te doen. Aan hun eigen geloof zijn ze overgelaten. Niet meer dan een paraplu tegen het slechte weer buiten? Vind je het gek dat ze enclaves met ‘mede christenen’ om hen heen opzoeken…

Dit zijn geen intellectuele theologische vragen. Het is iets heel existentieels. Het gaat om een leefbare geleefde spiritualiteit waarin heel veel God is; binnen en buiten. Hij/zij is overal en nergens / is betrokken op deze en gene / verschijnt hier en daar / is immanent en transcendent / liefde door alles heen / verborgen en aanwezig. Uitermate intiem maar niet te grijpen… In de eerste plaats solidair met mijn ander.. Zo’n God maakt het leven spannend en verassend. Er is geen plek/mens die buiten God valt. Je weet van tevoren alleen niet wat je aan hem/haar hebt, maar geeft zichzelf volledig. Is nooit mijn bezit geweest; integendeel. Ik denk dat God heult met alles en iedereen, behalve even niet met diegeen die de ander uitspeelt en buitenspel zet. Zij zouden geen algemeen vorming mee moeten krijgen maar mystieke vorming (Karl Rahner: ‘De vrome van morgen zal “mysticus” zijn, iemand die iets “ ervaren” heeft, of hij zal niet meer zijn..’ 1966)

Wat is dat leuk dat ik in zo’n groep mag zitten en hierover, deze vragen over wat we studenten meegeven, mag meedenken.

Deze ‘mystieke/spirituele’ leef- en kijkwijze heb ik zelf van Thomas Merton geleerd. Ik ben hem daar heel dankbaar voor. Elke student van die school zou vier jaar lang op psalm 139 en deze tekst van Thomas Merton moeten mediteren? Het gaat hier om een ‘bevindelijkheid’ die binnen en buitenwereld als vindplaats van God ziet.

Aan zo’n God heb je m.i. veel meer, voor onderweg, dan aan een cognitief en moreel goed doortimmerd verhaal.

Epiphany Experience

In Louisville, at the corner of Fourth and Walnut, in the center
of the shopping district, I was suddenly overwhelmed with the realization that I loved all those people, that they were mine and I theirs, that we could not be alien to one another even though we were total strangers.
It is a glorious destiny to be a member of the human race … there is no way of telling people that they are all walking around shining like the sun.

I suddenly saw the secret beauty of their hearts, the depths of their hearts where neither sin nor desire nor self-knowledge can reach,
the core of their reality, the person that each one is in God’s eyes.
If only they could all see themselves as they really are.
If only we could see each other that way all of the time.
There would be no more war, no more hatred,
no more cruelty, no more greed…

Conjectures of a Guilty Bystander, New York: Doubleday, 1996 

Buitenkant en binnenkant

Posted on by
Beantwoorden

De dagen onzer jaren, daarin gaan zeventig jaar,
tachtig jaar als we sterk zijn
en het meeste daarvan is móeite en verdríet, 

Psalm 90 vers 10 en dan moet ik het falen en de schuld daar nog aan toevoegen.

Dat is iets wat me altijd al heeft beziggehouden. Als ik ergens en hekel aan heb dan is het de ‘vrome schijn’. Mooimakerij; window dressing… Al in het begin van ons huwelijk bleek, als we wat dieper ingingen op onze teleurstellingen en moeizame momenten, dat het bij anderen niet veel beter was. Iemand noemde een bekend echtpaar eens als een mooi voorbeeld van ‘onafhankelijkheid’. Niet lang daarna bleek dat ze al een hele tijd apart sliepen….

Zo kon het me, in de jaren van de Haiku, soms benauwen hoe idealiserend mensen naar de buitenkant van ons als woongroep keken. Terwijl aan de binnenkant er maar moeizaam iets van ‘samen’ bereikt werd.

Zo ook nu weer met deze website. Hoe kijkt een lezer er tegenaan? Wat denkt en voelt hij of zij?

Nee; dingen zijn lang niet altijd hoe ze er aan de buitenkant uitzien. Maar wil ik daarmee zeggen dat het allemaal niet zo mooi is/was..? Integendeel; net als de verhalen van Kerst en Pasen juist aan de buitenkant als trieste en tragische gebeurtenissen maar ten diepste heilzame verhalen blijken te zijn zo geloof ik dat ook t.a.v. onze soms uiterst tragische en moeizame levens.

Voor mij is geloven een dagelijkse oefening in kijken en niet zien. En dan nog een keer kijken …. Voor mij heeft Thomas Merton dat heel mooi gezegd in een gebed aan het eind van ‘Het teken van Jona’.

Zo klinkt Gods stem in het paradijs: wat lelijk was is kostbaar geworden. Wat nu kostbaar is was nooit lelijk. Ik heb steeds geweten dat het lelijke kostbaar was, want wat lelijk is dat ken ik niet. Wat vreselijk was is goedertieren geworden. Wat nu goedertieren is was nooit vreselijk. Ik heb Jona steeds overschaduwd met mijn genade, wreedheid ken ik helemaal niet. Hebt jij Mij wel gezien Jona, mijn kind? Genade op genade op genade… Ik heb vergeven zonder einde, omdat Ik nooit de zonde heb gekend.

Dauwdruppels schitteren als safieren in het gras van zodra de volle zon verschijnt en bladeren ritselen bij het opvliegen van een verdwaalde duif.

Brush drawing by Thomas Merton