Over het belang van tradities: Frits de Lange

Bij toeval vond ik dit interview met Frits de Lange op Zinweb. Hij zegt veel zinnige dingen!

Een paar citaten:

Waarom ziet u in leeglopende kerken en een gebrek aan christelijke kennis een negatieve leegte? 
“Religieuze symboliek maakt onze wereld al eeuwenlang bewoonbaar. De wereld, die eigenlijk koud is en leeg, stofferen wij met ons verbeeldingsvermogen: we putten dus uit innerlijke rijkdom.”

“Als we niet meer in een gemeenschap de levenskunst willen aanleren, bedrijven en overdragen aan volgende generaties – iets wat we binnen religieuze instituten of gemeenschappen leerden – dan wordt levenskunst alleen iets van het geïsoleerde individu. En juist daar waar het vrije spel van geven en ontvangen ontbreekt, ontstaat geestelijke armoede.”

“Je open stellen voor anderen of voor het Andere, ontvankelijk en aandachtig zijn, dat is de ethische voedingsbodem van de mystiek. Moraal is iets anders, een afgeleide, een manier om de wereld leefbaar te houden. Daar heb je niet veel spiritualiteit voor nodig, maar vooral boerenverstand. Maar zonder die fundamentele openheid voor het Andere verkommert uiteindelijk ook de moraal.”

Prompt gedroomd…

Mijn vrouw vond de vorige kop wel een beetje…  puberaal? Zo van ‘durf ik even..’. Prompt droomde ik vannacht over een heel progressieve gemeente, katholieke bisschop en een boeddhistische lezing en geen van allen gunde de ander het licht in de ogen/oren/mond. Iereen vond zichzelf ‘de beste’. Iedereen had het alleenrecht; exclusiviteit. Ik moest vreselijk huilen maar de bischop vond dat mijn tranen geen echte tranen waren…..

Natuurlijk tekent deze droom hetgeen bij mijzelf onderhuids speelt. Angst en onzekerheid. Vanochtend werd er zelfs toevallig de tekst uit de bijbel/Handelingen gelezen ‘dat er geen andere naam onder hemel was gegeven waardoor mensen behouden konden worden dan alleen Jezus Christus’…

Ben ik dan zelf geen christen meer? Natuurlijk wel; maar ik wil geen exclusiviteit meer. Geen traditie meer die het op voorhand beter meent te weten dan de ander. Of die god als aanhanger van de eigen ‘stam’ ziet. Is er dan geen ‘inclusieve’ mogelijkheid? Iets in de richting van een van de laatste liedjes van Tracy Chapman ‘Save Us All’?

I know Jesus loves me
And my God is good and great and true
But if pride goeth before the fall
I hope someones God will save us all
Save us all
And love the sinners too

‘God is geen christen’

Aan deze uitdagende titel van een boek (was de titel van een toespraak van hem) van Desmond Tutu moest ik denken toen een vriendin reageerde op deze website. Ze vond hem wel leuk ….. Deel twee van opmerking kwam er naar veel aarzeling uit… maar wel erg christelijk.. Zij had meer met energie..e.d. Ja; vind je het gek. Opgegroeid in een reformatorisch nest, evangelisch bekeerd, ouderling in de PKN en altijd met christelijke spiritualiteit bezig geweest..  Dat maakt dat ik het grootste deel van mijn spel op deze site in dat taalveld speel. Ik hoop later een meer universeel woordenspel te spelen maar of mij dat zal lukken? Het ‘mijne’ is in ieder geval niet normatief bedoeld!! Hiermee is gelijk het probleem van het gesprek over spiritualiteit getekend. Twee personale werkelijkheden die elkaar ontmoeten. Minstens zo problematisch als een interreligieuze dialoog. En dat meen ik. Probleem van taal en levensweg vooral. Zelf zoek ik juist naar taal en vormen die ons in ontmoetingen in een dialogisch spel brengen van ontmoeten en verstaan.

Een spiritualiteit van vlees en bloed!

Een prachtig boek gelezen afgelopen twee weken.: Soulful Spirituality van David G. Benner (psychotherapeut en geestelijk begeleider) . Het is een beschrijving van een christelijke spiritualiteit die ‘heel de mens’ en ‘fully alive’  ten dienste wil staan. Hij beschrijft eerst de vaak vervreemdende / vergiftigende werking van spiritualiteit: van het lichaam / van seksualiteit / van gevoelsleven / van jezelf / van de aarde. Hij stelt daar een heel andere spiritualiteit tegenover. Een die in de eerste plaats ‘aards’ is en begint ‘waar en wie je bent’ en waarin je vervolgens mag ‘worden’ wie je ten diepste bent. Maar dit op een zeer open, gezond makende  en authentieke wijze(hij verbind psychologie met christellijke spiritualiteit). Een creatieve verbinding tussen ‘soul’/aarde en ‘spirit'(transcendente). In het laatste deel probeert hij dan de praktijk van deze spiritualiteit uit te werken aan de hand van een aantal sleutelwoorden zoals bewustwording / Hier-en-nu / loslaten.

Maar waarom spreekt mij dit nu zo aan? Vooral de geboden ruimte, levensechtheid, nabijheid en authenticiteit. Het is een spiritualiteit waarin ik de volle ruimte krijgt mijn ‘eigen-zinnig-heid’ te zijn. Maar ook een die dicht op en onder de huid zit. Alles hoort er bij. Er ontbreekt een ‘sjabloon’ christen; en dat is voor een man die uit een evangelisch nest stamt een hele prestatie.

Het mooiste verhaal vind ik wel dat van zijn zoon die eerst zegt dat hij niet meer ‘zo in God gelooft’ en nog weer later zichzelf geen ‘christen’ meer noemt. Toch beschrijft hij hem juist als een voorbeeld van authentieke spiritualiteit.

Een boek met een zeer wijde en inspirerende blik.  Een must voor elke geestelijk begeleider vanwege zijn zeer ‘onderscheidende’ kijk op authentieke en vitale christelijke spiritualiteit.

Taal kan verb(l)indend zijn.. Speling

Zoals ik elders al zei dat ‘modellen’ van spiritualiteit verwarrend kunnen werken is dat ook zo met taal. Afgelopen week las ik een prachtig interview met een zekere Marieke Brouwer in het prachtige tijdschrift Speling en het nummer: ‘Vermoeden van het goddelijke’. Opgegroeid met de ‘gereformeerde’ kerktaal en vervreemd van haar geloof door de theologische taal hervond ze haar geloof in de door haar geleefde/beleefde spiritualiteit. Door in haar studie tot geestelijk begeleidster taal als ‘middel’ te gaan zien. In mijn eigen woorden gezegd: iedereen ‘vind God’ in de hem/haar ‘eigen’ taal. En dat kan een hele zoektocht zijn..

Een mooi voorbeeld van ‘verwarrende’ taal vind ik zelf het woord ‘innerlijk’; wat dat dan ook zou kunnen zijn. In een prachtig verhaal van Toon Tellegen keert de krekel zich binnenste buiten om vervolgens aan zijn vrienden te vragen wat zij zien: gevoelens? / gedachten? / en hebben ze een kleur? Niemand die iets vond natuurlijk… Dit woordenspel rondom de ‘innerlijkheid’ had op mij een prachtige relativerende werking. De woorden kregen daarmee in mijn beleving weer hun beweeglijkheid; ze leggen niets vast… Zo moet mijns inziens ook de taal over God en spiritualiteit zijn. Zij moet openen, verbinden en inspirerend zijn. Taal moet een poëtische, spelende en openende verwijzing zijn naar de ‘goddelijke werkelijkheid’. Speling staat daar in ieder geval vol mee…

‘Goddelijk plan’

Wim Boevink in Trouw lees ik graag. Heel persoonlijke observaties. Zijn collum van afgelopen woensdag over de film ‘Tree of life’ was aangrijpend. Hij en zijn vrouw diep verzonken in het eigen levensverhaal; op zoek naar een zin en samenhang? Ik kon hem helemaal meemaken tot hij troost zocht/bood in ‘het goddelijk plan’. Dat we dat maar in alles zouden mogen zien. Goddelijk plan in Demjanjuk? Dit keer haakte ik af. Hoe ik dat dan wel zie; die presentie van God in alles?

Als scheppende aanwezigheid in deze ‘Irrsal und Wirsall’?.

Maar een ‘plan’ nee daar heb ik geen behoefte aan. Levende Presentie; dat wel…

Maar eigenlijk denk ik wel dat hij dat bedoelde?