Heeft God een offer nodig voor zijn vergeving?

Nu wil ik het wel eens weten van mijn theologische familie, vrienden en kennissen… Hoe lezen zij inmiddels, heel persoonlijk, het Paas evangelie? Dit zit me, als gelovige, al heel lang dwars. Ik ben er onrustig over. En toen een zeer goede vriend van mij reageerde op een facebook bericht van mij, op 6 april, over mijn ‘lijden’ op Goede Vrijdag was de beer los. Ik wil het weten.

Ik ‘bekeerde’ mij in de studententijd m.b.v. van de ‘brug illustratie’. Dankzij het sterven van Jezus voor mijn/onze zonden kon ik weer met God verzoend worden. Door Jezus aan te nemen als mijn Redder en Verlosser werd ik verlost. Ik was opgegroeid in de Gereformeerde Bond van de Hervormde Kerk dus was mijn geloofsbelijdenis een logisch vervolg.  Het antwoord op de belijdenis vragen was dan ook ‘Ja’; uiteraard vol aarzeling. Nu, lezend wat toen de vragen waren, kan ik eigenlijk niet vinden dat ik mij hierover (dat offerverhaal) moest uitspreken. Ik verbond mij wel met het belijden van de kerk. En daar was dat offerverhaal wel heel sterk aanwezig via de catechismus (1563).

Zondag 1
Vraag 1: Wat is uw enige troost in leven en sterven?
Antwoord:
Dat ik met lichaam en ziel, in leven en sterven1, het eigendom ben, niet van mijzelf2, maar van mijn trouwe Heiland Jezus Christus3. Want Hij heeft met zijn kostbaar bloed voor al mijn zonden volkomen betaald…..

Ik was gedoopt, opgevoed, gepokt en gemazeld en doordrenkt van deze offer- en bloed-theologie. Maar echt aansprekend vond ik dat niet. Natuurlijk hoorde ik wel van Herman Wiersinga en later Kuitert maar die gingen in hun ‘vrijzinnigheid’ iets te ver voor mij. Maar de twijfel / ambivalentie bleef… Van binnen stond me die ‘God der wrake’ tegen. Maar was dat  de ‘ergernis’ van het Kruis? Er kwamen vragen zoals:

> Die ‘schuldoffercultus’ spreekt die mij aan? Inspireert dat mij?
> ‘Moest’ hij betalen aan God voor mijn/ons leven; wilde God een offer?
> Zo erg waren die zonden toch ook weer niet van mij? Zijn dat doodstraf-zonden?
> Wil/Moet God bloed zien? Wil hij zijn eigen zoon offeren? Heeft Hij dat nodig om mij te vergeven? Hij is toch geen Baal?
> Heb ik dan te weinig zondebesef?

> is God dus voor de doodstraf?

In mij zijn deze vragen nog steeds niet bevredigend beantwoord. In de kerk zijn er nog zo ontzettend veel liederen, gebeden en preken die ‘impliciet’ of expliciet dit zo vertellen. In ieder geval heeft de PKN in zijn belijden hier nooit afstand van genomen? De evangelisch theoloog Brian Mclaren heeft er wel flink afstand van genomen. En ik? Deze vragen zijn mijn emotionele verwarringen als ik naar God kijk. Wie is hij, hoe kijkt hij naar ons? Wat wil hij van mij? Dat beeld van die God die een mensenoffer eist verward mij. Ik durf niet te kiezen. Er zijn zoveel teksten in de bijbel (OT / Paulus / Hebreen) die deze wijze van kijken ‘bevestigen’ en er zijn zo weinig theologen die deze wijze van kijken expliciet afwijzen. Ik merk dat ik blij zou zijn als het zou blijken een ketterij te zijn…. Ik durf mij voor het eerst zo duidelijk uit te spreken; het beangstigt mij.. Ik wil toch wel heel graag een bijbels / orthodox gelovige zijn… De woorden als schuld/ straf / betaling /  bloed / verzoening / zoenoffer / vergelding / satisfactie / plaatsbekleding gieren door m’n hoofd(= Anselmus?).

Ja; ik wil antwoorden van die vrienden van mij… Maar dan moeten het wel in de eerste plaats existentiële/personale antwoorden zijn. Daarna mogen ze in gesprek gaan met hun eigen gemeenschap / traditie en tenslotte mogen ze ook nog theologen zijn. Ik ben benieuwd. Ik heb ze gevraagd de omvang van een blog aan te houden. En liefst met illustraties.

Reacties: Gerrit / Jeronimo / Ruben / Gerhard / Wim / Harry / Bert / Arend

Meister Theoderich von Prag 1360-1381

4 gedachten over “Heeft God een offer nodig voor zijn vergeving?

  1. Beste Rinie,
    Hoewel ik geen familie van je ben, we elkaar niet persoonlijk kennen en ik ook nog eens theoloog ben, waag ik me toch aan een reactie, zoals ik je heb beloofd. Gezien het onderwerp kan ik dat slechts in een enkele notitie doen, die ik zo persoonlijk mogelijk zal houden.
    Jij worstelt met een offer-theologie, waar ik zelf nooit zo aan geleden heb. Het beeld van een God die bloed wil zien, is mij vreemd. Ik weet (als theoloog) dat dit één van de interpretaties is, die nogal prominent is geworden door de H.C. Maar er zijn meer pogingen gedaan, ook al in het NT, om het kruis en het lijden te verklaren c.q. te begrijpen.
    Belangrijk voor mij is wat dat laatste betreft dat die verschillende pogingen elkaar aanvullen en toch met elkaar het geheim niet omvatten kunnen.
    Voor mij is Pasen de ene grote beweging van het geloof: van de dood naar het leven (zie ook het Pascha van de Joden, waar ons chr. Pasen op is gebaseerd). Jezus gaat ook die weg, al gesymboliseerd bij de doop, via het lijden, het kruis naar het nieuwe leven. Dat laatste zie ik als een daad van God, dus: een (nieuwe) schepping. Vandaar ook liever ‘opwekking’ dan ‘opstanding’. Vandaar ook mijn voorliefde voor het beeld: de eersteling van een nieuwe schepping.
    Maar waarom moest Jezus daarvoor dan lijden en sterven?
    Dat moeten is niet een moeten van Godswege (om genoegdoening of zoiets), maar een moeten in de zin van een onvermijdelijkheid. Zo gaat dat in de wereld en door mensen. Al wat mooi en goed en gaaf is, wordt kapot gemaakt. Zoals Jezus leefde en deed, dat moest wel mis gaan…
    Maar het geloof in zijn opwekking (de Gekruisigde is de Levende) betekent dat door Gods daad – de nieuwe schepping – zijn leven en alles waar Hij voor staat doorgaat. De dood is van binnenuit overwonnen, omdat het mechanisme van de dood is ontmanteld. Zie hiervoor ook de theorie van Girard, over het zondebokmechanisme. Overal wordt het slachtoffer schuldig gemaakt, maar in het christelijk geloof wordt juist de onschuld van het slachtoffer vastgehouden, zodat de offerideologie wordt ontmaskerd en afgeschaft.
    Verzoening betekent voor mij herstel van relaties, tussen mens en God (doordat de dood is overwonnen) en tussen mensen onderling. Als verzoening alleen een dogmatisch geloofsartikel blijft, dat niet tot veranderingen leidt, dan heb je er niets aan. Dat is de strekking van de correctie op de gereformeerde verzoeningsleer door Wiersinga (en eerder al Sölle, en daarvoor al Abelard in de middeleeuwen). Als christen geloof ik dat je in Jezus het gelaat en het hart van God leert zien. Dus ook dat in Jezus en door Jezus’ leven en lijdensweg, God zelf bezig is om de mensen met zich te verzoenen, in de zin van relatie te herstellen.
    Verzoening is een daad van God maar even goed een daad van mensen. Het een roept het ander op.
    Ik hoop dat jij (en anderen) hier iets aan hebt. Het is ook maar een poging, om iets uit te drukken van wat ons verstand en begrip te boven gaat. Daarom kun je er maar het beste over zingen…

  2. Pingback: “Losing my religion” | Rinie Altena

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s